శిశు మరణాల తగ్గింపులో భారత రికార్డు: ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రశంసలు

భారతదేశం ఆరోగ్య రంగంలో సాధించిన అతిపెద్ద విజయాల్లో శిశు మరణాల రేటును (Infant Mortality Rate) గణనీయంగా తగ్గించడం ఒకటి. ఐక్యరాజ్యసమితి ఇంటర్-ఏజెన్సీ గ్రూప్ ఫర్ చైల్డ్ మార్టాలిటీ ఎస్టిమేషన్ (UNIGME) తన తాజా 2025 నివేదికలో భారత్‌ను ప్రపంచ దేశాలకు ఆదర్శంగా అభివర్ణించింది. ముఖ్యంగా నవజాత శిశువులు మరియు ఐదేళ్లలోపు చిన్నారుల ప్రాణాలను కాపాడటంలో భారత్ నిరంతరంగా చేస్తున్న కృషిని ఈ నివేదిక ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించింది. గత రెండు దశాబ్దాలుగా దక్షిణాసియా ప్రాంతంలో చోటుచేసుకున్న అతిపెద్ద సామాజిక మార్పులో భారతదేశం కీలక పాత్ర పోషించిందని యూఎన్ స్పష్టం చేసింది. ఇది కేవలం అంకెల్లో మార్పు మాత్రమే కాదు, లక్షలాది కుటుంబాల్లో వెలుగులు నింపిన చారిత్రాత్మక విజయం.

గణాంకాలు చెబుతున్న వాస్తవం: 92 నుండి 32కి పతనం
ఐక్యరాజ్యసమితి నివేదిక ప్రకారం, 1990 నుండి ఇప్పటి వరకు భారత్ సాధించిన ప్రగతి విస్మయానికి గురిచేస్తోంది. 1990తో పోలిస్తే ఐదేళ్లలోపు పిల్లల మరణాలు ఏకంగా 76 శాతం తగ్గాయి. 2000 సంవత్సరంలో ప్రతి 1,000 మంది సజీవ జననాలకు 92గా ఉన్న మరణాల రేటు, 2024 నాటికి 32కి చేరుకుంది. అంటే గత 24 ఏళ్లలో మరణాల రేటులో 68 శాతం తగ్గుదల నమోదైంది. అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోటీపడుతూ భారత్ ఈ స్థాయికి చేరుకోవడం ప్రపంచ ఆరోగ్య నిపుణులను ఆశ్చర్యపరుస్తోంది. ఒకప్పుడు శిశు మరణాల విషయంలో తీవ్ర ఆందోళన కలిగించిన భారత్, నేడు తన ఆరోగ్య సంస్కరణలతో ప్రపంచానికే పాఠాలు చెబుతోంది.

నివారించదగిన మరణాలపై విజయం
చాలా వరకు శిశు మరణాలు సరైన చికిత్స లేదా నివారణ చర్యలతో అడ్డుకోవచ్చని ఐక్యరాజ్యసమితి స్పష్టం చేసింది. భారత్ ముఖ్యంగా నిమోనియా, అతిసారం (డయేరియా), మలేరియా మరియు పుట్టుకతో వచ్చే ఇతర ఆరోగ్య సమస్యలను అరికట్టడంలో వ్యూహాత్మక నిర్ణయాలు అమలు చేస్తోంది. ఈ వ్యాధుల పట్ల తల్లిదండ్రులకు అవగాహన కల్పించడంతో పాటు, మారుమూల గ్రామాల్లో కూడా వైద్య సదుపాయాలు అందుబాటులోకి తీసుకువచ్చారు. చిన్ననాటి వ్యాధులను ప్రాథమిక దశలోనే గుర్తించి చికిత్స అందించడం వల్ల మరణాల సంఖ్య భారీగా తగ్గింది. ఇది భారత వైద్య రంగం యొక్క పట్టుదలకు నిదర్శనం.

సార్వత్రిక టీకా కార్యక్రమం (UIP): అతిపెద్ద రక్షణ కవచం
భారతదేశంలో అమలవుతున్న సార్వత్రిక టీకా కార్యక్రమం (Universal Immunization Programme) ఈ విజయానికి పునాదిగా నిలిచింది. దేశంలోని ప్రతి చిన్నారికి ప్రాణాంతక వ్యాధుల నుండి రక్షణ కల్పించడమే లక్ష్యంగా ఈ పథకం నడుస్తోంది. మిషన్ ఇంద్రధనుష్ వంటి కార్యక్రమాల ద్వారా టీకాల నుండి ఎవరూ తప్పిపోకుండా ప్రభుత్వం చర్యలు తీసుకుంటోంది. పోలియో, ధనుర్వాతం, తట్టు వంటి వ్యాధులను అదుపు చేయడంలో ఈ టీకాలు కీలక పాత్ర పోషించాయి. మారుమూల అటవీ ప్రాంతాలు, గిరిజన తండాల్లో సైతం ఆశా వర్కర్లు, ఏఎన్ఎంల సహాయంతో టీకాలను ఇంటింటికీ చేరువ చేశారు.

సంస్థాగత ప్రసవాలు: సురక్షితమైన జననం
ఒకప్పుడు గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో ఇళ్లలోనే ప్రసవాలు జరగడం వల్ల తల్లీబిడ్డల ప్రాణాలకు ముప్పు ఉండేది. కానీ, భారత్ చేపట్టిన భారీ స్థాయి ఆరోగ్య సంస్కరణల వల్ల ఇప్పుడు ఆసుపత్రుల్లోనే ప్రసవించేలా (Institutional Deliveries) గర్భిణీలను ప్రోత్సహిస్తున్నారు. జననీ సురక్ష యోజన (JSY) వంటి పథకాల ద్వారా ఆసుపత్రిలో ప్రసవించిన వారికి ఆర్థిక సాయం అందించడం వల్ల ప్రజల్లో మార్పు వచ్చింది. దీనివల్ల ప్రసవ సమయంలో వచ్చే సంక్లిష్టతలను వైద్యులు సమర్థవంతంగా ఎదుర్కోగలుగుతున్నారు. ఫలితంగా మాతా శిశు మరణాల రేటులో భారీ తగ్గుదల కనిపిస్తోంది.

ప్రత్యేక శిశు సంరక్షణ కేంద్రాలు (SNCU)
ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో ప్రత్యేక శిశు సంరక్షణ కేంద్రాల (Special Newborn Care Units) ఏర్పాటును ఐక్యరాజ్యసమితి ప్రత్యేకంగా ప్రశంసించింది. తక్కువ బరువుతో పుట్టిన పిల్లలకు లేదా శ్వాసకోశ సమస్యలున్న నవజాత శిశువులకు అత్యాధునిక చికిత్స అందించేందుకు ఈ కేంద్రాలు నిరంతరం పనిచేస్తున్నాయి. జిల్లా స్థాయి ఆసుపత్రుల్లో కూడా ఈ సౌకర్యాలు అందుబాటులోకి రావడం వల్ల ప్రాణాపాయ స్థితిలో ఉన్న లక్షలాది మంది చిన్నారులు పునర్జన్మ పొందుతున్నారు. ఈ మౌలిక సదుపాయాల కల్పనే భారత్‌ను ప్రపంచ వేదికపై నిలబెట్టింది.

పోషకాహారం మరియు అంగన్‌వాడీల పాత్ర
కేవలం వైద్యం మాత్రమే కాదు, చిన్నారులకు సరైన పోషకాహారం అందించడంలో అంగన్‌వాడీ కేంద్రాలు కీలక పాత్ర పోషిస్తున్నాయి. గర్భిణీ స్త్రీలకు మరియు బాలింతలకు పోషక విలువలున్న ఆహారాన్ని అందించడం ద్వారా పిల్లల్లో పోషకాహార లోపాన్ని అరికడుతున్నారు. బరువు తక్కువగా పుట్టే పిల్లల సంఖ్య తగ్గడం వల్ల వారి మనుగడ రేటు పెరిగింది. ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లో మధ్యాహ్న భోజన పథకం మరియు గర్భిణీలకు అందించే పౌష్టికాహార కిట్లు ఈ సామాజిక మార్పులో భాగస్వాములయ్యాయి.

ఆరోగ్య మౌలిక సదుపాయాల విస్తరణ
గడిచిన దశాబ్ద కాలంలో భారతదేశం ఆరోగ్య రంగానికి కేటాయించే బడ్జెట్‌ను పెంచడంతో పాటు, మౌలిక సదుపాయాలను భారీగా విస్తరించింది. కొత్తగా ఏర్పాటైన ఎయిమ్స్ (AIIMS) వంటి సంస్థలు మరియు జిల్లా ఆసుపత్రుల ఆధునీకరణ వల్ల గ్రామీణ ప్రజలకు కూడా నాణ్యమైన వైద్యం అందుతోంది. ఆయుష్మాన్ భారత్ వంటి ఆరోగ్య భీమా పథకాలు పేద కుటుంబాలకు ఆర్థిక భరోసానిస్తున్నాయి. చిన్నారుల ఆరోగ్యంపై ప్రభుత్వం పెట్టిన పెట్టుబడి ఇప్పుడు ఫలితాలను ఇస్తోంది.

భవిష్యత్తు సవాళ్లు మరియు లక్ష్యాలు
భారత్ సాధించిన ప్రగతి ప్రశంసనీయం అయినప్పటికీ, ఇంకా చేయాల్సింది చాలా ఉందని ఐక్యరాజ్యసమితి సూచించింది. ముఖ్యంగా కొన్ని వెనుకబడిన రాష్ట్రాల్లో ఇప్పటికీ మరణాల రేటు జాతీయ సగటు కంటే ఎక్కువగా ఉంది. ఈ అసమానతలను తొలగించి, మరణాల రేటును సున్నాకు చేరువ చేయడమే లక్ష్యంగా భారత్ ముందుకు సాగాలి. ఇదే స్ఫూర్తితో మరిన్ని నిధులు కేటాయించి, టెక్నాలజీని ఉపయోగించుకుంటే భవిష్యత్తులో భారత శిశు సంరక్షణ వ్యవస్థ ప్రపంచానికే తలమానికంగా మారుతుంది.

ముగింపు: భారత్ సాధించిన మానవీయ విజయం
మొత్తానికి, శిశు మరణాల రేటును తగ్గించడంలో భారతదేశం సాధించిన విజయం ఒక గొప్ప మానవీయ గెలుపు. లక్షలాది మంది తల్లుల కంట కన్నీరు తుడిచిన ఈ ప్రయాణం ప్రతి భారతీయుడు గర్వించదగ్గ విషయం. ఐక్యరాజ్యసమితి ఇచ్చిన ఈ కితాబు భారత వైద్యారోగ్య సిబ్బందికి, పాలకులకు మరియు క్షేత్రస్థాయి కార్యకర్తలకు దక్కిన గొప్ప గౌరవం. అభివృద్ధి అంటే కేవలం ఆర్థిక వృద్ధి మాత్రమే కాదు, ప్రతి చిన్నారికి జీవించే హక్కును కల్పించడమేనని భారత్ నిరూపించింది.