భారతదేశం తన విదేశీ వాణిజ్య విధానాల్లో నైతిక ప్రమాణాలకు పెద్దపీట వేస్తూ అంతర్జాతీయ మార్కెట్లో కీలక నిర్ణయం తీసుకుంది. పూర్తిగా లేదా పాక్షికంగా బలవంతపు శ్రమతో (Forced Labor) తయారైన వస్తువుల దిగుమతులపై కేంద్ర ప్రభుత్వం కఠిన నిషేధం విధించింది. విదేశీ వాణిజ్య విధానం (FTP)-2023 నిబంధనలను సవరిస్తూ డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ ఫారీన్ ట్రేడ్ (DGFT) ఈ మేరకు అధికారిక నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది.
విచారణాధికారాలు మరియు కొత్త జీవో పేరా
కొత్తగా చేర్చిన ఎఫ్టీపీ పేరా 2.20బీ ప్రకారం, దేశంలోకి దిగుమతి అయ్యే ఏ వస్తువైనా బలవంతపు కార్మికుల శ్రమతో తయారైందా లేదా అనే అంశాన్ని పరిశోధించే పూర్తి బాధ్యతను డీజీఎఫ్టీ (DGFT) కి అప్పగించారు.
- విచారణ విధానం: హ్యాండ్బుక్ ఆఫ్ ప్రొసీజర్స్-2023 నిబంధనలకు అనుగుణంగా అధికారులు ఈ విచారణలు జరుపుతారు.
- నిషేధ సిఫార్సు: విచారణలో తగిన ఆధారాలు లభిస్తే, ఆయా దేశాల ఉత్పత్తులను లేదా కంపెనీల వస్తువులను దేశంలోకి రాకుండా పూర్తిగా నిషేధించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వానికి డీజీఎఫ్టీ సిఫార్సు చేస్తుంది. ఈ కొత్త నిబంధనలు అధికారిక గెజెట్లో ప్రచురించిన 30 రోజుల తర్వాత పూర్తి స్థాయిలో అమల్లోకి రానున్నాయి.
ఐఎల్ఓ (ILO) అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల స్వీకరణ
బలవంతపు శ్రమను నిర్వచించడానికి అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (International Labour Organisation) రూపొందించిన 1930 నాటి ‘ఫోర్స్డ్ లేబర్ కన్వెన్షన్’ సూత్రాలనే భారత్ యథాతథంగా స్వీకరించింది.
- నిర్వచనం: ఏదైనా శిక్ష పడుతుందనే భయంతో, ఒక వ్యక్తి తన స్వచ్ఛంద అంగీకారం లేకుండా చేయాల్సి వచ్చే ఎలాంటి పని లేదా సేవనైనా ‘బలవంతపు శ్రమ’ కింద చట్టం పరిగణిస్తుంది.
అంతర్జాతీయ ఒత్తిళ్లు – అమెరికా ఆందోళనలకు సమాధానం
భారత ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ వ్యూహాత్మక నిర్ణయం వెనుక అంతర్జాతీయ వాణిజ్య ఒత్తిళ్లు కూడా ఉన్నాయి. ముఖ్యంగా బలవంతపు కార్మికుల వినియోగంపై అమెరికా (USA) వ్యక్తం చేస్తున్న ఆందోళనలకు గట్టి సమాధానం ఇవ్వడానికే భారత్ ఈ అడుగు వేసింది.
ప్రస్తుతం ఇలాంటి కార్మిక నిబంధనల ఉల్లంఘనలపై అమెరికా విచారణ జరుపుతున్న దేశాల జాబితాలో భారత్ కూడా ఉంది. ఇప్పటికే అమెరికా మార్కెట్కు ఎగుమతి అయ్యే ఎన్నో భారతీయ ఉత్పత్తులపై 10% ప్రాథమిక సుంకం (Tariff) అమల్లో ఉండగా, కొన్ని విభాగాలు అంతకంటే అదనపు సుంకాల విధింపు పరిశీలనను కూడా ఎదుర్కొంటున్నాయి. ఈ తరుణంలో భారత్ తన దిగుమతి విధానాన్ని కఠినతరం చేయడం ద్వారా గ్లోబల్ సప్లై చైన్ (Global Supply Chain) లో నైతిక ప్రమాణాలను బలోపేతం చేయడమే కాకుండా, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య భాగస్వాములలో దేశంపై విశ్వాసాన్ని పెంచేలా అడుగులు వేసింది.
