బడికి వెళ్లాల్సిన బాల్యం.. బానిసత్వంలో మగ్గాలా?

జూన్ 12 ప్రపంచ బాల కార్మిక వ్యతిరేక దినోత్సవం సందర్భంగా బాలల హక్కుల సంఘం ప్రతినిధి అనురాధ రావు పంచుకున్న ఈ ఆవేదన ప్రతి ఒక్కరినీ ఆలోచింపజేసేదిగా ఉంది. “పాలు కావాలని అడిగే చేతులు పనిముట్లను మోయడం బాల కార్మిక వ్యవస్థ కాదు, అది ఒక బాల్యపు హత్య” అని వారు చెప్పిన మాట అక్షరసత్యం.

ఈ అంతర్జాతీయ బాల కార్మిక వ్యతిరేక దినోత్సవ ప్రత్యేక సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని, సమాజంలో నెలకొన్న ఈ తీవ్రమైన సమస్యపై సమగ్ర విశ్లేషణ :

1. ప్రపంచాన్ని పీడిస్తున్న బాలకార్మిక మహమ్మారి

అంతర్జాతీయ కార్మిక సంస్థ (ILO) 2002లో (భారతదేశంలో 2003 నుండి విస్తృతంగా) ఈ దినోత్సవాన్ని ప్రారంభించినప్పటికీ, నేటికీ చిన్నారుల బతుకుల్లో చీకట్లు తొలగలేదు.

• గణాంకాలు: ప్రపంచవ్యాప్తంగా దాదాపు 13.8 కోట్ల మంది (138 మిలియన్లు) చిన్నారులు బాల కార్మికులుగా మగ్గుతున్నారు.
• ప్రమాదకర పనులు: వీరిలో సుమారు 5.4 కోట్ల మంది (54 మిలియన్లు) ప్రాణాలకు హాని కలిగించే ప్రమాదకరమైన పనుల్లో (ఇటుక బట్టీలు, బాణసంచా కేంద్రాలు, గాజు ఫ్యాక్టరీలు) బలైపోతున్నారు.
• రాత్రిళ్లు హోటళ్లలోనో, ఇళ్లలోనో రెక్కలు ముక్కలు చేసుకుని, పగలు బడికి వెళ్లే పిల్లల బ్యాగు బరువు పుస్తకాలది కాదు.. వారి చితికిపోయిన బాల్యానిది.

2. బాల్యానికి శాపంగా మారిన కారణాలు

చిన్నారులు ఆటపాటలను విడిచి పెట్టి సుత్తి, పారలు పట్టడానికి సమాజంలోని ఈ క్రింది లోపాలే ప్రధాన కారణం:

• పేదరికం & అనాథలుగా మారడం: కుటుంబ ఆర్థిక ఇబ్బందులు లేదా తల్లిదండ్రులను కోల్పోవడం వల్ల పిల్లలు చిన్న వయసులోనే సంపాదన వైపు వెళ్లాల్సి వస్తోంది.
• హ్యూమన్ ట్రాఫికింగ్ (మానవ అక్రమ రవాణా): కొన్ని ముఠాలు అమాయక పిల్లలను అపహరించి లేదా కొనుగోలు చేసి ఇతర రాష్ట్రాలకు తరలించి శ్రమైక దోపిడీకి గురిచేస్తున్నాయి.
• అధికార యంత్రాంగం నిర్లక్ష్యం: ప్రభుత్వ పథకాలు క్షేత్రస్థాయిలో నిజమైన పేదలకు అందకపోవడం, అధికారుల పర్యవేక్షణ లోపం దీనికి ప్రధాన బలం.

3. ఆపరేషన్ ముస్కాన్, స్మైల్ – మొక్కుబడి చర్యలేనా?

మన దేశంలో తప్పిపోయిన, బాలకార్మిక వ్యవస్థలో ఉన్న పిల్లలను రక్షించడానికి ప్రభుత్వం ప్రతి ఆరు నెలలకోసారి ప్రత్యేక డ్రైవ్స్ నిర్వహిస్తుంది:

• జనవరిలో: ఆపరేషన్ స్మైల్ (Operation Smile)
• జూలైలో: ఆపరేషన్ ముస్కాన్ (Operation Muskaan) కానీ, ప్రతి సంవత్సరం ఈ ఆపరేషన్లలో దొరుకుతున్న పిల్లల సంఖ్య పెరుగుతుందే తప్ప తగ్గడం లేదు. ఇవి కేవలం ఆయా నెలలకే పరిమితమయ్యే ఒక మొక్కుబడి కార్యక్రమాల్లా మారిపోయాయని, నిరంతర నిఘా లేకపోవడం వల్లే ఈ సమస్య పునరావృతమవుతోందని అనురాధ రావు గారు వేలెత్తి చూపారు.

4. ఎక్కువ ప్రభావం ఉన్న రాష్ట్రాలు & కఠిన చర్యల అవశ్యకత

భారతదేశంలో ప్రధానంగా ఐదు రాష్ట్రాలలో బాలకార్మికుల సంఖ్య అత్యధికంగా ఉంది:

బీహార్, ఉత్తర ప్రదేశ్, రాజస్థాన్, మధ్య ప్రదేశ్ మరియు మహారాష్ట్ర.

ఈ వ్యవస్థను పూర్తిగా రూపుమాపాలంటే కేవలం కౌన్సెలింగ్‌లు ఇస్తే సరిపోదు, చట్టాన్ని మరింత పకడ్బందీగా అమలు చేయాలి:

• సీజ్ & జరిమానా: బాల కార్మికులను పనిలో పెట్టుకునే హోటళ్లు, ఫ్యాక్టరీలు, నిర్మాణ సంస్థలను తక్షణమే సీజ్ చేయాలి.
• కఠిన శిక్షలు: యాజమాన్యాలపై భారీ జరిమానాలతో పాటు జైలు శిక్ష పడేలా చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకోవాలి.

మన వంతు బాధ్యత: ప్రతి పౌరుడి ప్రతిజ్ఞ

“నా చుట్టూ ఉన్న ఏ ఒక్క చిన్నారిని పనిలో చేరనివ్వను.. వారిని బడికి పంపేలా నా వంతు కృషి చేస్తాను” అని సమాజంలో ఉన్న ప్రతి ఒక్కరూ ప్రతిజ్ఞ చేయాలి. బాల్యాన్ని చిదిమేయకుండా, వారికి పుస్తకాన్ని అందించి చేయూతనిద్దాం.

(జూన్ 12 ప్రపంచ బాల కార్మిక వ్యతిరేక దినోత్సవంపై బాలల హక్కుల సంఘం ప్రతినిధి అనురాధ రావు గారి ప్రత్యేక విశ్లేషణ)