చట్టసభల్లో మహిళలకు 33 శాతం రిజర్వేషన్లు కల్పించే ‘నారీ శక్తి వందన్ అధినియం’ అమలును వేగవంతం చేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం సిద్ధమైంది. ఈ నెల 16, 17, 18 తేదీల్లో మూడు రోజుల పాటు పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాలను నిర్వహించనుంది. 2029 లోక్సభ ఎన్నికల నాటికే పార్లమెంటులో మూడో వంతు సీట్లలో మహిళలు ఉండాలనే లక్ష్యంతో ఈ సమావేశాలను ఏర్పాటు చేశారు. కేరళ ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఈ విషయాన్ని స్వయంగా ప్రకటించారు. 40 ఏళ్లుగా పెండింగ్లో ఉన్న మహిళల హక్కులను ఇకపై ఆలస్యం చేయకూడదని, ఈ చారిత్రాత్మక మార్పులో ప్రతిపక్షాలు కూడా భాగస్వాములు కావాలని ఆయన కోరారు.
లోక్సభ స్థానాల పెంపు: 543 నుండి 816కి?
మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలుకు ముందస్తుగా నియోజకవర్గాల పునర్విభజన (Delimitation) ప్రక్రియ అత్యంత కీలకం. ఈ ప్రత్యేక సమావేశాల్లో లోక్సభ సీట్ల సంఖ్యను ప్రస్తుతం ఉన్న 543 నుండి ఏకంగా 816కి పెంచే దిశగా రాజ్యాంగ సవరణ బిల్లులను ప్రవేశపెట్టే అవకాశం ఉంది. సీట్ల సంఖ్య పెరగడం వల్ల మహిళా కోటాను అమలు చేయడం సులభతరమవుతుందని ప్రభుత్వం భావిస్తోంది. అయితే, ఈ పెంపుదల జనాభా ప్రాతిపదికన జరుగుతుండటంతో ఇది కొత్త రాజకీయ సమీకరణాలకు దారితీయనుంది. ముఖ్యంగా ఉత్తరాది రాష్ట్రాల్లో సీట్ల సంఖ్య భారీగా పెరిగే అవకాశం ఉండటంతో దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో ఆందోళన మొదలైంది.
ప్రతిపక్షాల ఆగ్రహం: “రాజకీయ లబ్ధి కోసమే ఈ తొందరపాటు”
కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయంపై ప్రధాన ప్రతిపక్షం కాంగ్రెస్ తీవ్రంగా మండిపడింది. నాలుగు రాష్ట్రాలు, ఒక కేంద్రపాలిత ప్రాంతంలో ఎన్నికలు జరుగుతున్న తరుణంలో ఇలాంటి కీలక బిల్లులు తీసుకురావడం ఎన్నికల కోడ్ను ఉల్లంఘించడమేనని కాంగ్రెస్ జనరల్ సెక్రటరీ జైరాం రమేశ్ ఆరోపించారు. కేవలం తమిళనాడు, పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికల్లో రాజకీయ లబ్ధి పొందడమే కేంద్రం ఏకైక ఉద్దేశమని ఆయన విమర్శించారు. “ప్రభుత్వం రాసిన లేఖలో కేవలం మహిళా రిజర్వేషన్ల గురించే పేర్కొంది, కానీ డీలిమిటేషన్ గురించి ఎందుకు గోప్యంగా ఉంచుతోంది?” అని ఆయన ప్రశ్నించారు. ఈ విషయంలో హడావుడి చేస్తే దేశ సమగ్రతకు ప్రమాదకరమని హెచ్చరించారు.
ప్రాంతీయ అసమానతలు: దక్షిణాది రాష్ట్రాలకు నష్టం?
నియోజకవర్గాల పునర్విభజన వల్ల తమిళనాడు, కేరళ వంటి రాష్ట్రాలు తీవ్రంగా నష్టపోయే ప్రమాదం ఉందని ప్రతిపక్షాలు వాదిస్తున్నాయి. జనాభా నియంత్రణను సమర్థవంతంగా అమలు చేసిన దక్షిణాది రాష్ట్రాల్లో సీట్ల సంఖ్య తక్కువగా పెరుగుతుందని, జనాభా ఎక్కువగా ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్ వంటి రాష్ట్రాల బలం భారీగా పెరుగుతుందని జైరాం రమేశ్ ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు. ప్రతిపాదిత బిల్లు ప్రకారం ఉత్తరప్రదేశ్ బలం 120 సీట్లకు పెరిగే అవకాశం ఉండగా, కేరళ వంటి రాష్ట్రాలు కేవలం 30 సీట్లకే పరిమితమవుతాయని, ఇది సమాఖ్య స్ఫూర్తికి విరుద్ధమని ప్రతిపక్షాలు అంటున్నాయి.
ప్రతిపక్షాల వ్యూహరచన: ఖర్గే, రాహుల్ గాంధీ భేటీ
పార్లమెంట్ ప్రత్యేక సమావేశాల్లో అనుసరించాల్సిన వ్యూహంపై చర్చించేందుకు రాజ్యసభ ప్రతిపక్ష నేత మల్లికార్జున ఖర్గే మరియు రాహుల్ గాంధీ ఈ నెల 16లోపు ఇతర ‘ఇండియా’ (INDIA) కూటమి నాయకులతో సమావేశం కానున్నారు. మహిళా రిజర్వేషన్లకు తాము వ్యతిరేకం కాదని, కానీ డీలిమిటేషన్ పేరుతో దక్షిణాది రాష్ట్రాల ప్రాధాన్యతను తగ్గించడాన్ని అడ్డుకుంటామని వారు స్పష్టం చేస్తున్నారు. పార్లమెంట్ వేదికగా ప్రభుత్వంపై ఒత్తిడి తీసుకువచ్చేందుకు ప్రతిపక్షాలు సిద్ధమవుతున్నాయి.
ముగింపు: 2029 దిశగా కీలక అడుగు
మొత్తానికి, ఈ ప్రత్యేక పార్లమెంట్ సమావేశాలు భారతదేశ రాజకీయ ముఖచిత్రాన్ని మార్చే విధంగా కనిపిస్తున్నాయి. మహిళా రిజర్వేషన్ల అమలు అనేది సామాజికంగా గొప్ప పరిణామం అయినప్పటికీ, నియోజకవర్గాల పునర్విభజన అంశం కేంద్ర-రాష్ట్రాల సంబంధాల మధ్య కొత్త చర్చకు దారితీస్తోంది. మూడు రోజుల పాటు జరిగే ఈ స్పెషల్ సెషన్లో ఉత్కంఠభరిత చర్చలు సాగడం ఖాయంగా కనిపిస్తోంది. ప్రభుత్వం మరియు ప్రతిపక్షాల మధ్య సాగే ఈ పోరాటం చివరికి మహిళల సాధికారతకు ఏ విధంగా దారితీస్తుందో వేచి చూడాలి.
