డీప్ఫేక్ మాయాజాలం: దేశ భద్రతకు పొంచి ఉన్న ముప్పు
సాంకేతికత ఎంతగా అభివృద్ధి చెందుతోందో, దాని దుర్వినియోగం కూడా అంతే వేగంగా పెరుగుతోంది. ముఖ్యంగా కృత్రిమ మేధ (AI) సాయంతో రూపొందించే డీప్ఫేక్ వీడియోలు సామాన్యులనే కాకుండా, దేశ రక్షణ రంగాన్ని కూడా కలవరపెడుతున్నాయి. మహిళల గౌరవానికి భంగం కలిగించడం, ఆర్థిక మోసాలకు పాల్పడటం, చివరికి దేశ సరిహద్దు భద్రతకు సంబంధించిన సున్నితమైన అంశాల్లో తప్పుడు ప్రచారం చేయడం వంటివి హద్దులు దాటుతున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో, నకిలీ కంటెంట్ను మొగ్గలోనే తుంచివేయడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం తన వ్యూహాన్ని మారుస్తోంది. కేవలం ఒకే శాఖకు పరిమితమైన అధికారాలను వికేంద్రీకరించి, వేగవంతమైన చర్యలకు శ్రీకారం చుట్టబోతోంది.
అధికారాల వికేంద్రీకరణ: ఇతర శాఖలకు కూడా కంటెంట్ బ్లాకింగ్ పవర్
ప్రస్తుత ఐటీ చట్టం (IT Act, 2000)లోని సెక్షన్ 69A ప్రకారం, ఏదైనా అభ్యంతరకరమైన లేదా తప్పుడు సమాచారాన్ని సోషల్ మీడియా నుండి తొలగించే (Blocking) అధికారం కేవలం కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటీ మంత్రిత్వ శాఖకు (MeitY) మాత్రమే ఉంది. అయితే, మారుతున్న పరిస్థితుల దృష్ట్యా ఈ అధికారాలను ఇతర కీలక శాఖలకు కూడా విస్తరించాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. కేంద్ర మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ వెల్లడించిన ప్రకారం.. రక్షణ, విదేశీ వ్యవహారాలు, మరియు ఆర్థిక శాఖ వంటి విభాగాలకు కూడా తమ పరిధిలోని తప్పుడు కంటెంట్ను నేరుగా బ్లాక్ చేసే అధికారం కల్పించబోతున్నారు. దీనివల్ల ఫైల్ ఒక శాఖ నుండి మరో శాఖకు వెళ్లే సమయం ఆదా అవుతుంది.
ఎందుకీ మార్పు? మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ డీప్ఫేక్ వీడియో గుణపాఠం
ఇటీవల భారత మాజీ ఆర్మీ చీఫ్ మనోజ్ పాండేకు సంబంధించి ఒక డీప్ఫేక్ వీడియో సోషల్ మీడియాలో కలకలం రేపింది. ఆ వీడియోలో ఆయన భారత సైన్యంపై వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలు చేస్తున్నట్లుగా కృత్రిమంగా సృష్టించారు. దీనిని పాకిస్థాన్కు చెందిన కొన్ని ప్రచార విభాగాల ఐడీలు విపరీతంగా వైరల్ చేశాయి. ఇది నకిలీ వీడియో అని రక్షణ శాఖ తక్షణమే గుర్తించినప్పటికీ, దానిని బ్లాక్ చేసే అధికారం లేకపోవడంతో ఐటీ శాఖకు లేఖ రాయాల్సి వచ్చింది. ఈ లోపే ఆ వీడియో దేశవ్యాప్తంగా లక్షలాది మందికి చేరుకుంది. ఇటువంటి జాప్యాన్ని నివారించి, తప్పుడు సమాచారం వైరల్ కాకముందే అడ్డుకోవడమే ఈ కొత్త ప్లాన్ యొక్క ప్రధాన ఉద్దేశ్యం.
ఐటీ చట్టంలో మార్పులు లేకుండానే అమలు
సాధారణంగా ఏదైనా కొత్త అధికారం ఇవ్వాలంటే పార్లమెంటులో చట్టాన్ని సవరించాల్సి ఉంటుంది. కానీ, ఈ కంటెంట్ బ్లాకింగ్ అధికారాల విస్తరణకు ఐటీ చట్టాన్ని మార్చాల్సిన అవసరం లేదని మంత్రి అశ్విని వైష్ణవ్ స్పష్టం చేశారు. కేవలం ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న ఐటీ నిబంధనలను (Information Technology Rules) సవరిస్తే సరిపోతుందని ఆయన వివరించారు. దీనివల్ల ప్రభుత్వం అత్యంత వేగంగా ఈ కొత్త పద్ధతిని అమలులోకి తీసుకురాగలదు. ఏ శాఖకు సంబంధించిన నకిలీ వార్తలను ఆ శాఖే నేరుగా గుర్తించి, సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫామ్స్కు ఆదేశాలు జారీ చేసేలా ఈ నిబంధనలు ఉండబోతున్నాయి.
ఆర్థిక స్థిరత్వం మరియు మహిళల భద్రతకు పెద్దపీట
కేవలం రక్షణ రంగమే కాకుండా, ఆర్థిక వ్యవస్థను అతలాకుతలం చేసే నకిలీ వార్తలపై కూడా ప్రభుత్వం దృష్టి సారించింది. స్టాక్ మార్కెట్లను ప్రభావితం చేసే తప్పుడు వార్తలు లేదా బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థపై వదంతులను అరికట్టడానికి ఆర్థిక శాఖకు అధికారాలు ఇవ్వనున్నారు. అలాగే, మహిళల ఫోటోలను డీప్ఫేక్ ద్వారా అశ్లీలంగా మార్చి వేధించే ఘటనల విషయంలో తక్షణ చర్యలు తీసుకునేలా హోం శాఖకు మరిన్ని అధికారాలు లభించనున్నాయి. బాధితులు ఫిర్యాదు చేసిన వెంటనే కంటెంట్ను తొలగించేలా ఈ వ్యవస్థ పనిచేస్తుంది. ఇది డిజిటల్ యుగంలో మహిళల భద్రతకు ఒక పెద్ద భరోసాగా నిలుస్తుంది.
ఫ్యాక్ట్-చెక్ మరియు వేగవంతమైన యాక్షన్
ఒక వార్త నకిలీదని ‘ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో’ (PIB) లేదా ఇతర ప్రభుత్వ ఫ్యాక్ట్-చెక్ విభాగాలు ధ్రువీకరించిన తర్వాత, అది మళ్లీ సర్క్యులేట్ కాకుండా చూడటం ఒక పెద్ద సవాలు. ఇప్పుడు అధికారాల వికేంద్రీకరణ వల్ల, ఫ్యాక్ట్-చెక్ జరిగిన నిమిషాల్లోనే ఆ కంటెంట్ లింకులను ఇంటర్నెట్ నుండి తొలగించే అవకాశం ఉంటుంది. సోషల్ మీడియా సంస్థలు కూడా ప్రభుత్వ ఆదేశాలను తూచా తప్పకుండా పాటించాల్సి ఉంటుంది. ఒకవేళ విదేశాల నుండి ఇటువంటి దాడులు జరిగితే, విదేశాంగ శాఖ నేరుగా ఆయా దేశాల ప్రతినిధులతో లేదా ప్లాట్ఫామ్స్తో మాట్లాడి అడ్డుకునే వీలు కలుగుతుంది.
డిజిటల్ ఇండియాలో కొత్త రక్షణ కవచం
నకిలీ వార్తలు మరియు డీప్ఫేక్లు ప్రజాస్వామ్యానికే ఒక సవాలుగా మారిన తరుణంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకుంటున్న ఈ నిర్ణయం అత్యంత కీలకమైనది. అధికారాల వికేంద్రీకరణ ద్వారా వేగవంతమైన స్పందన సాధ్యమవుతుంది. అయితే, ఈ అధికారాల వినియోగంలో పారదర్శకత ఉండాలని, భావ వ్యక్తీకరణ స్వేచ్ఛకు భంగం కలగకూడదని పౌర సమాజం కోరుకుంటోంది. ప్రభుత్వం తీసుకురాబోయే ఈ కొత్త నిబంధనలు సోషల్ మీడియాను మరింత సురక్షితమైన వేదికగా మారుస్తాయని ఆశిద్దాం.
