బ్యాంకులు మరియు ఆర్థిక సంస్థల రుణ వసూళ్ల ప్రక్రియలో రికవరీ ఏజెంట్ల అక్రమాలు, అనాగరిక ప్రవర్తన మరియు వేధింపులను అరికట్టేందుకు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) సంచలన నిర్ణయం తీసుకుంది. రుణగ్రహీతల హక్కులకు భద్రత కల్పిస్తూ సమగ్రమైన నూతన మార్గదర్శకాలను జారీ చేసింది. ఈ నిబంధనలు 2027 జనవరి 1 నుంచి పూర్తిస్థాయిలో అమల్లోకి రానున్నాయి.
ఫోన్ కాల్స్, సమయంపై కఠిన పరిమితులు:
- సమయ వేళలు: ఉదయం 8 గంటల నుంచి సాయంత్రం 7 గంటల మధ్య మాత్రమే రుణగ్రహీతలను సంప్రదించాలి.
- వేధింపులపై నిషేధం: పరిమితికి మించి పదేపదే ఫోన్లు చేయడం, బెదిరింపులకు గురిచేయడం, అసభ్య పదజాలం వాడటం నిషిద్ధం.
- సోషల్ మీడియా షేమింగ్ బంద్: బంధువులు, స్నేహితులు, సహోద్యోగులకు ఫోన్ చేయడం లేదా సోషల్ మీడియాలో రుణగ్రహీత ఫొటోలు, వివరాలు పోస్ట్ చేసి గౌరవానికి భంగం కలిగిస్తే తీవ్ర చర్యలు ఉంటాయి.
రికవరీ ఏజెంట్లకు ఐఐబీఎఫ్ శిక్షణ తప్పనిసరి:
- ఐఐబీఎఫ్ సర్టిఫికేషన్: బ్యాంకులు నియమించే రికవరీ ఏజెంట్లు తప్పనిసరిగా ‘ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బ్యాంకింగ్ అండ్ ఫైనాన్స్’ (IIBF) శిక్షణ మరియు సర్టిఫికేషన్ పొంది ఉండాలి.
- ముందస్తు సమాచారం & ఐడీ: ఏజెంట్ వచ్చే ముందే బ్యాంకు కస్టమర్కు సమాచారం ఇవ్వాలి. ఏజెంట్ వద్ద ఐడీ కార్డు, బ్యాంక్ అధికార పత్రం తప్పనిసరి.
- కాల్ రికార్డింగ్స్ భద్రత: సంభాషణల కాల్ రికార్డింగ్లను కనీసం 6 నెలల పాటు భద్రపరచాలి.
- ప్రత్యేక సమయాల్లో మినహాయింపు: వైద్య అత్యవసర పరిస్థితులు, వివాహాలు, తీవ్ర విషాద సమయాల్లో రుణ వసూలు ప్రయత్నాలు చేయకూడదు. పొరపాటున వేధిస్తే బాధితులకు పరిహారం చెల్లించాలి.
మొబైల్ ఫోన్ రుణాలు & డివైజ్ లాకింగ్ నిబంధనలు:
- పాక్షిక/పూర్తి ఆంక్షలు: మొబైల్ ఇఎంఐ (EMI) చెల్లింపు 30 రోజులు ఆలస్యమైతే పాక్షికంగా, 60 రోజులు దాటితే పూర్తిస్థాయిలో ‘డివైజ్ లాకింగ్’ చేయవచ్చు.
- ముఖ్యమైన సేవలకు మినహాయింపు: లాక్ చేసినప్పటికీ ఇన్ కమింగ్ కాల్స్, ఎస్ఎంఎస్, ఎమర్జెన్సీ ఎస్ఓఎస్ (SOS) సేవలను నిలిపివేయడానికి వీల్లేదు.
- డేటా ప్రైవసీ: ఫోన్లోని కాంటాక్ట్లు, ఫొటోలు, గ్యాలరీని యాక్సెస్ చేయడం పూర్తిగా నిషేధం.
- ఆలస్యమైతే జరిమానా: బాకీ చెల్లించిన 1 గంటలోపు ఫోన్ అన్లాక్ చేయాలి. ఆలస్యమైతే గంటకు రూ.250 చొప్పున పరిహారాన్ని బ్యాంకులు/సంస్థలు బాధితుడికి చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
ఆర్బీఐ తీసుకున్న ఈ విప్లవాత్మక చర్యలు డిజిటల్ మరియు సాంప్రదాయ రుణ మార్కెట్లో జవాబుదారీతనాన్ని పెంచి సామాన్య రుణగ్రహీతలకు మానసిక ప్రశాంతతను అందిస్తాయని ఆర్థిక విశ్లేషకులు హర్షం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
