భారతదేశ భవిష్యత్తును నిర్ణయించే అతిపెద్ద గణాంక ప్రక్రియ ‘జనగణన’ (Census) బుధవారం నుండి దేశవ్యాప్తంగా అట్టహాసంగా ప్రారంభం కానుంది. 1872లో మొదలైన తొలి జనగణన నుండి లెక్కగడితే ఇది 16వది కాగా, స్వతంత్ర భారత చరిత్రలో 8వది. ఈసారి జనగణనలో అతిపెద్ద మార్పు ఏమిటంటే, పెన్ను-పేపర్ పద్ధతికి స్వస్తి పలికి పూర్తిగా డిజిటల్ రూపంలో వివరాలను సేకరిస్తున్నారు. రిజిస్ట్రార్ జనరల్ ఆఫ్ ఇండియా మృత్యుంజయ్కుమార్ నారాయణ్ వెల్లడించిన ప్రకారం, ఈ ప్రక్రియలో పౌరుల వ్యక్తిగత డేటాకు అత్యంత భద్రత కల్పించారు. సేకరించిన సమాచారాన్ని ఏ ప్రభుత్వేతర సంస్థలతో పంచుకోరని, చివరకు కోర్టుల్లో కూడా వీటిని సాక్ష్యాలుగా పరిగణించరని స్పష్టం చేయడం ప్రజల్లో నమ్మకాన్ని కలిగిస్తోంది.
గృహగణన షెడ్యూల్: తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కీలక తేదీలు
తొలిదశలో భాగంగా జరిగే గృహగణన కార్యక్రమం ఏప్రిల్ 1 నుండి సెప్టెంబర్ 30 వరకు దేశవ్యాప్తంగా వివిధ దశల్లో జరుగుతుంది.
* **ఆంధ్రప్రదేశ్:** మే 1 నుండి మే 30 వరకు.
* **తెలంగాణ:** మే 11 నుండి జూన్ 9 వరకు.
ఈ నెల రోజుల వ్యవధిలో ఎన్యూమరేటర్లు ప్రతి ఇంటినీ సందర్శించి వివరాలను నమోదు చేస్తారు. దీనికి 15 రోజుల ముందు నుండే ప్రజలు తమ వివరాలను ఆన్లైన్లో నమోదు చేసుకునే ‘సెల్ఫ్ ఎన్యూమరేషన్’ సదుపాయం అందుబాటులోకి వస్తుంది. సి-డాక్ (C-DAC) అభివృద్ధి చేసిన ప్రత్యేక మొబైల్ యాప్ ద్వారా మొత్తం 16 భారతీయ భాషల్లో ఈ ప్రక్రియ సాగుతుంది.
33 ప్రశ్నలతో సమగ్ర సమాచార సేకరణ
గృహగణనలో భాగంగా ప్రజల జీవన ప్రమాణాలను అంచనా వేసేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం 33 ప్రశ్నలతో కూడిన ప్రశ్నావళిని సిద్ధం చేసింది. ఇందులో ప్రధానంగా:
* **కుటుంబ వివరాలు:** ఇంట్లోని సభ్యుల సంఖ్య, పేర్లు, లింగం, యజమాని వివరాలు.
* **నివాస స్థితిగతులు:** గదుల సంఖ్య, వివాహిత జంటల వివరాలు, ఇంటి యజమాని సామాజిక వర్గం (SC/ST/Others).
* **సౌకర్యాలు & ఆస్తులు:** రేడియో, టీవీ, ఇంటర్నెట్, స్మార్ట్ఫోన్, ల్యాప్టాప్ వంటి ఎలక్ట్రానిక్ వస్తువుల లభ్యత.
* **రవాణా సాధనాలు:** సైకిల్, స్కూటర్, కారు వంటి వ్యక్తిగత వాహనాల వివరాలు.
ఈ వివరాల ద్వారా దేశంలో మౌలిక సదుపాయాల కల్పన మరియు ఆర్థిక స్థితిగతులపై ప్రభుత్వానికి ఒక స్పష్టమైన అవగాహన లభిస్తుంది.
సెల్ఫ్ ఎన్యూమరేషన్: మీ వివరాలు మీరే నమోదు చేయొచ్చు
సాంకేతికతను ప్రోత్సహించే దిశగా కేంద్ర ప్రభుత్వం https://se.census.gov.in/ పోర్టల్ను ప్రారంభించింది. ప్రజలు ఎన్యూమరేటర్ల కోసం వేచి చూడకుండా స్వయంగా తమ వివరాలను నమోదు చేయవచ్చు. మొబైల్ నంబర్ మరియు ఓటీపీ ద్వారా లాగిన్ అయ్యి, అడిగిన వివరాలను పూర్తి చేసిన తర్వాత ఒక 11 అంకెల ఐడీ (ID) లభిస్తుంది. ఎన్యూమరేటర్లు మీ ఇంటికి వచ్చినప్పుడు ఈ ఐడీని చూపిస్తే సరిపోతుంది. ఒకవేళ ఏవైనా మార్పులు చేయాల్సి ఉంటే ఆ సమయంలోనే సవరించుకోవచ్చు. ఇది ప్రజలకు మరియు ప్రభుత్వానికి సమయాన్ని ఆదా చేసే ఒక సులభమైన పద్ధతి.
డేటా భద్రత మరియు గోప్యత: పౌరులకు భరోసా
జనగణనలో సేకరించే సమాచారం కేవలం గణాంకాల కోసమే తప్ప, పౌరులపై విచారణలు చేయడానికి కాదని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. ఈ వివరాలను సమాచార హక్కు చట్టం (RTI) పరిధి నుండి కూడా మినహాయించారు. అలాగే, ఈ డేటా ఆధారంగా ప్రభుత్వ పథకాలను ఇవ్వడం లేదా తొలగించడం జరగదు. డేటా భద్రత కోసం అత్యున్నత స్థాయి హార్డ్వేర్ మరియు సాఫ్ట్వేర్ ఫైర్వాల్స్ను ఏర్పాటు చేశారు. ప్రజలు ఎన్యూమరేటర్లకు ఎటువంటి ధ్రువపత్రాలు (Documents) చూపాల్సిన లేదా అందజేయాల్సిన అవసరం లేదని, కేవలం నోటి మాటతో వివరాలు చెబితే సరిపోతుందని అధికారులు వెల్లడించారు.
కులగణన మరియు ఇతర అంశాలపై స్పష్టత
ప్రస్తుత తొలిదశ (గృహగణన)లో కులగణన ఉండదు. వ్యక్తిగత జనాభా వివరాలను సేకరించే రెండోదశలో మాత్రమే కులం మరియు మతం వివరాలను నమోదు చేస్తారు. అలాగే, జాతీయ జనాభా పట్టిక (NPR) అప్డేషన్ ప్రస్తుతానికి చేపట్టడం లేదని ప్రభుత్వం క్లారిటీ ఇచ్చింది. ఎన్ఆర్ఐ (NRI)లకు సెల్ఫ్ ఎన్యూమరేషన్ సదుపాయం ఉండదు. సహజీవనంలో ఉన్న వారిని కూడా స్థిరమైన బంధంలో ఉంటే వివాహిత జంటగా పరిగణించవచ్చనే నిబంధన మారుతున్న సామాజిక పోకడలకు అనుగుణంగా ఉంది. మొత్తం జనగణన వివరాల నివేదికను 2027లో బహిర్గతం చేయనున్నారు.
ముగింపు: దేశాభివృద్ధిలో భాగస్వాములు కావాలి
జనగణన అనేది కేవలం జనాభాను లెక్కించడం మాత్రమే కాదు, ఇది దేశ ప్రణాళికా రచనకు వెన్నెముక. సరైన గణాంకాలు ఉన్నప్పుడే ప్రభుత్వం మెరుగైన పథకాలను రూపొందించగలదు. కాబట్టి ప్రతి పౌరుడు ఈ మహాయజ్ఞంలో పాల్గొని ఖచ్చితమైన వివరాలను నమోదు చేయాలి. ఆన్లైన్ పోర్టల్లో ఏవైనా సందేహాలు ఉంటే ‘ఎఫ్ఏక్యూ’ (FAQ) విభాగాన్ని సంప్రదించవచ్చు. డిజిటల్ భారత్ దిశగా వేస్తున్న ఈ అడుగు విజయవంతం కావాలని ఆకాంక్షిద్దాం.
