దేశంలో చలామణిలో ఉండే కరెన్సీ నోట్ల ఆయుర్దాయాన్ని, మన్నికను పెంచేందుకు భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) కీలక అడుగులు వేస్తోంది. ఇందులో భాగంగా రూ. 10 మరియు రూ. 20 డినామినేషన్లలో పాలిమర్ (ప్లాస్టిక్) నోట్లను ప్రయోగాత్మకంగా (Field Trials) ప్రవేశపెట్టేందుకు ఆర్బీఐ సిద్ధమైంది. ఒక్కో డినామినేషన్లో 100 కోట్ల (1 బిలియన్) పాలిమర్ నోట్లను మార్కెట్లోకి తీసుకొచ్చేందుకు ఆర్బీఐ రూపొందించిన ప్రతిపాదనకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదం తెలిపినట్లు కేంద్ర ఆర్థిక శాఖ సహాయ మంత్రి పంకజ్ చౌదరి పార్లమెంటులో వెల్లడించారు.
గ్లోబల్ టెండర్లు మరియు ప్రత్యేక భద్రతా ఫీచర్లు
పాలిమర్ కరెన్సీ నోట్ల ముద్రణ కోసం ఆర్బీఐ అనుబంధ సంస్థ అయిన ‘భారతీయ రిజర్వ్ బ్యాంక్ నోట్ ముద్రణ్ ప్రైవేట్ లిమిటెడ్’ (BRBNMPL) ద్వారా చర్యలు ప్రారంభమయ్యాయి. నోట్ల తయారీకి అవసరమైన ప్రత్యేక పాలిమర్ సబ్స్ట్రేట్ షీట్ల సరఫరా కోసం అంతర్జాతీయంగా గ్లోబల్ టెండర్లను జారీ చేశారు. తక్షణ అవసరాల నిమిత్తం 3.4 కోట్ల పాలిమర్ షీట్లను కొనుగోలు చేయనున్నారు. ఈ షీట్లు అధునాతన భద్రతా ఫీచర్లు, గారడీకి వీలులేని సాంకేతికతతో రూపొందనున్నాయి. ఈ టెండర్ల ప్రక్రియలో బిడ్లు సమర్పించడానికి ఆగస్టు 18ని తుది గడువుగా నిర్ణయించారు.
కాగితపు నోట్లు రద్దు కావు: సమాంతరంగా చలామణి
నూతనంగా పాలిమర్ నోట్లను మార్కెట్లోకి తీసుకొస్తున్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం చెలామణిలో ఉన్న సాధారణ కాగితపు నోట్లను ఉపసంహరించే ప్రణాళిక ఏదీ లేదని కేంద్ర ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది. కాగితపు నోట్లు మరియు కొత్త పాలిమర్ నోట్లు రెండూ మార్కెట్లో సమాంతరంగా చెల్లుబాటు అవుతాయని తెలిపింది. సాధారణ కాగితపు నోట్లతో పోలిస్తే పాలిమర్ నోట్లు తేమ, మురికి, మరియు త్వరగా నలిగిపోవడానికి గురికాకుండా సుదీర్ఘకాలం నాణ్యతతో ఉంటాయి.
అభివృద్ధి చెందిన దేశాల బాటలో భారత్
ప్రస్తుతం ఆస్ట్రేలియా, కెనడా, బ్రిటన్ (UK), న్యూజిలాండ్ వంటి అనేక అభివృద్ధి చెందిన దేశాల్లో పాలిమర్ కరెన్సీ విజయవంతంగా వినియోగంలో ఉంది. అక్కడ సాధించిన ఫలితాల ఆధారంగానే భారత్లో కూడా చిన్న డినామినేషన్ల ద్వారా ఈ ప్రయోగాన్ని చేపడుతున్నారు. ఈ క్షేత్రస్థాయి ప్రయోగాలు విజయవంతమైతే, భవిష్యత్తులో క్రమంగా అన్ని పాలిమర్ నోట్లను పూర్తిస్థాయిలో జారీ చేసే అవకాశముంది. కాగా, విస్తరిస్తున్న డిజిటల్ చెల్లింపుల యుగంలో ఈ ప్లాస్టిక్ నోట్ల ప్రభావం ఏ విధంగా ఉండబోతుందనేది ఇవి మార్కెట్లోకి వచ్చిన తర్వాతే స్పష్టత రానుందని ఆర్థిక విశ్లేషకులు భావిస్తున్నారు.
