కార్తీక మాసం వచ్చిందంటే చాలు.. ప్రకృతి ఒడిలో, ఉసిరి చెట్టు నీడన బంధుమిత్రులు, ఇరుగుపొరుగు వారంతా కులమతాలకు అతీతంగా ఒక్కచోట చేరి ఆనందంగా జరుపుకునే ‘కార్తీక వనభోజనాలు’ తెలుగు సంస్కృతిలో ఒక మధురమైన సంప్రదాయం. అయితే మారుతున్న కాలానుగుణంగా ఈ పవిత్ర సంప్రదాయం తన అసలు ఉద్దేశాన్ని కోల్పోయి, క్రమంగా ‘కులభోజనాలు’గా మారిపోతోందన్న విమర్శలు, చర్చలు ఇటీవల తెలుగు రాష్ట్రాల్లో బలంగా వినిపిస్తున్నాయి.
అసలు ‘కార్తీక వనభోజనాల’ ఉద్దేశం ఏమిటి?
- ప్రకృతి ఆరాధన – ఆరోగ్యం: కార్తీక మాసంలో చలికాలం ప్రారంభమవుతుంది. ఉసిరి చెట్టు (ధాత్రి వృక్షం) గాలి, దాని నీడలో భోజనం చేయడం వల్ల రోగనిరోధక శక్తి పెరుగుతుందని ఆయుర్వేదం, మన పెద్దలు చెబుతారు. ప్రకృతిని దైవంగా ఆరాధించడమే ఇందులోని ప్రధాన ఆంతర్యం.
- సామాజిక ఐక్యత (సహపంక్తి భోజనాలు): ఊరి వారందరూ, అపార్ట్మెంట్ వాసులు లేదా స్నేహితులందరూ ఎలాంటి భేదభావాలు లేకుండా ఒకే పంక్తిలో కూర్చుని భోజనం చేయడం ద్వారా సమాజంలో ఐక్యత, ఆప్యాయతలు పెరిగేవి.
వనభోజనాలు కాస్తా ‘కులభోజనాలు’గా ఎందుకు మారుతున్నాయి?
ఇటీవలి కాలంలో వనభోజనాల పేరిట జరుగుతున్న వేడుకలను గమనిస్తే, వాటి స్వరూపం పూర్తిగా మారిపోయినట్లు స్పష్టమవుతోంది:
- కుల సంఘాల ఆధ్వర్యంలో వేడుకలు: ఉమ్మడిగా జరుపుకోవాల్సిన వనభోజనాలను ఇప్పుడు ఆయా కుల సంఘాలు (Caste Associations) ప్రత్యేకంగా నిర్వహిస్తున్నాయి. ఫలానా కులం వనభోజనాలు అంటూ భారీ ఫ్లెక్సీలు, బ్యానర్లు ఏర్పాటు చేయడం సాధారణమైపోయింది.
- రాజకీయ వేదికలుగా మారిన వనాలు: చాలా చోట్ల ఈ వనభోజనాలు ఆధ్యాత్మిక కార్యక్రమాలుగా కాకుండా, ఆయా సామాజిక వర్గాల రాజకీయ బలప్రదర్శనలకు, ఎన్నికల సమీకరణాలకు వేదికలుగా మారుతున్నాయి. ప్రజాప్రతినిధులు, రాజకీయ నేతలు తమ సామాజిక వర్గ ఓటు బ్యాంకును పదిలం చేసుకునేందుకు వీటిని వినియోగించుకుంటున్నారన్న అభిప్రాయం వ్యక్తమవుతోంది.
- ప్రకృతికి దూరంగా ఫంక్షన్ హాళ్లలో విందులు: తోటలు, వనాల స్థానంలో ఏసీ ఫంక్షన్ హాళ్లు, కన్వెన్షన్ సెంటర్లలో ఖరీదైన విందులు ఏర్పాటు చేస్తూ ‘వనభోజనాలు’ అని పేరు పెట్టడం విమర్శలకు తావిస్తోంది.
మళ్లీ అసలైన స్ఫూర్తిని నింపాల్సిన అవసరం ఉందా?
సామాజిక ఐక్యతను పెంచాల్సిన పండుగలు, సంప్రదాయాలు మనుషుల మధ్య కుల విభజన రేఖలను మరింత స్పష్టం చేయడం ఆందోళనకరమని సామాజికవేత్తలు అభిప్రాయపడుతున్నారు. కుల సంఘాల పరిధి దాటి, పాత రోజుల్లో లాగా కాలనీలు, గ్రామాలు, బంధుమిత్రులంతా కలిసి ప్రకృతి ఒడిలో జరుపుకున్నప్పుడే కార్తీక వనభోజనాలకు నిజమైన సార్థకత చేకూరుతుంది.
(ప్రకృతి ఆరాధన, సామాజిక ఐక్యతకు ప్రతీకగా నిలవాల్సిన సంప్రదాయం.. నేడు ఫ్లెక్సీలు, రాజకీయ సమీకరణాలకు వేదికగా మారుతోందన్న చర్చ!)
#KarthikaMasam #Vanabhojanalu #Telangana #AndhraPradesh #SocialAnalysis #TeluguCulture #TeluguNews
![]()




