పద్దెనిమిదేళ్ల లోపు వయసున్న మైనర్లు ఇన్స్టాగ్రామ్, ఎక్స్ (ట్విట్టర్) వంటి సోషల్ మీడియా వేదికల్లో ఖాతాలు తెరవడానికి అనుమతించడం భారత చట్టాలకు పూర్తి విరుద్ధమని దేశ అత్యున్నత న్యాయస్థానం (Supreme Court) స్పష్టం చేసింది. ప్రస్తుత చట్టబద్ధమైన నిబంధనలకు అనుగుణంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం వెంటనే తగిన మార్గదర్శకాలు జారీ చేసి పరిస్థితిని చక్కదిద్దాలని, లేనిపక్షంలో తామే స్వయంగా కఠిన ఆదేశాలు జారీ చేయాల్సి వస్తుందని హెచ్చరించింది.
‘జస్ట్ రైట్స్ ఫర్ చిల్డ్రన్ అలయన్స్’ (JRCA) అనే స్వచ్ఛంద సంస్థ దాఖలు చేసిన ప్రజా ప్రయోజన వ్యాజ్యం (PIL)పై భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) నేతృత్వంలో జస్టిస్ జాయ్మాల్యా బాగ్చీ, జస్టిస్ వి. మోహనలతో కూడిన త్రిసభ్య ధర్మాసనం విచారణ చేపట్టింది.
18 ఏళ్ల కంటే తక్కువ వారికి ఖాతాలు ఎలా ఇస్తారు? – కాంట్రాక్ట్ చట్టం ఉల్లంఘన
సామాజిక మాధ్యమాల్లో మైనర్ల ప్రవేశం భారత చట్టాలను ఉల్లంఘించడమేనని కోర్టు పేర్కొంది.
- భారత కాంట్రాక్ట్ చట్టం: “12 నుంచి 13 ఏళ్ల పిల్లలకు ఈ వేదికలు ఖాతాలు ఎలా ఇస్తాయి? ఇది దేశ చట్టాలకు పూర్తిగా విరుద్ధం” అని ధర్మాసనం ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసింది. భారత కాంట్రాక్ట్ చట్టం ప్రకారం మైనర్లు చేసుకునే ఎలాంటి ఒప్పందాలైనా ఆది నుంచే చెల్లవని (Void ab initio) కోర్టు గుర్తుచేసింది.
- నిబంధనల అంగీకారం: సోషల్ మీడియా ఖాతా తెరవడానికి ‘టర్మ్స్ ఆఫ్ సర్వీస్’, ‘ప్రైవసీ పాలసీ’ వంటి ఒప్పందాలను ఆమోదించాల్సి ఉంటుంది. చట్టం ప్రకారం ఒప్పందం చేసుకునే అర్హత లేని మైనర్లు వాటిని అంగీకరించడం చెల్లదని పిటిషనర్ తరఫు సీనియర్ న్యాయవాది హెచ్.ఎస్. ఫూల్కా వాదించారు.
పిల్లలకు తీవ్రమైన ముప్పు – ఫైర్వాల్స్ తప్పనిసరి
మైనర్లను నియంత్రణ లేని డిజిటల్ ప్రపంచంలోకి అనుమతించడం వల్ల అనూహ్యమైన నష్టాలు వాటిల్లుతున్నాయని పిటిషన్ స్పష్టం చేసింది.
- తీవ్ర ప్రమాదాలు: ఆన్లైన్ గ్రూమింగ్, లైంగిక దోపిడీ, ట్రాఫికింగ్, బిహేవియరల్ ప్రొఫైలింగ్, సైబర్ బెదిరింపులు, వ్యక్తిగత డేటా దుర్వినియోగం మరియు వయస్సుకు మించిన అసభ్యకర కంటెంట్ వల్ల పిల్లల మానసిక వికాసం తీవ్రంగా దెబ్బతింటోందని పేర్కొంది.
- రక్షణ గోడలు అవసరం: పిల్లల రక్షణ కోసం దేశంలో కొన్ని పటిష్టమైన ఫైర్వాల్స్ (Firewalls), రక్షణ వ్యవస్థలు అత్యవసరమని సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయపడింది.
ఐటీ నిబంధనలు, డీపీడీపీ (DPDP) చట్టం సవరణకు సూచన
ఈ సమస్యపై కేంద్రం తరఫున సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా వాదనలు వినిపిస్తూ, డిజిటల్ పర్సనల్ డేటా ప్రొటెక్షన్ (DPDP) యాక్ట్ 2023లో పిల్లల డేటా రక్షణకు కొన్ని నిబంధనలు ఉన్నాయని, విద్యా సంబంధిత యాప్ల కోసం తల్లిదండ్రుల సమ్మతి నిబంధనలను పరిశీలించవచ్చని తెలిపారు.
- సాఫ్ట్వేర్ మార్పులు: ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ రూల్స్ 2021 కింద కేంద్రం తక్షణ ఆదేశాలు జారీ చేయాలని, భారతీయ చట్టాలకు అనుగుణంగా సోషల్ మీడియా కంపెనీలు తమ సాఫ్ట్వేర్లను మార్చుకునేలా చూడాలని కోర్టు సూచించింది.
- కనీస వయస్సు 18 ఏళ్లు: సోషల్ మీడియా సభ్యత్వానికి కనీస వయస్సును 18 ఏళ్లుగా తప్పనిసరిగా అమలు చేయాలని, అలా చేయకపోతే తామే నేరుగా మధ్యవర్తిత్వ కంపెనీలపై (Intermediaries) ఆదేశాలు ఇస్తామని సుప్రీంకోర్టు హెచ్చరిస్తూ తదుపరి చర్యల కోసం కేంద్రానికి గడువు ఇచ్చింది.
(పిల్లల భద్రతకు డిజిటల్ ఫైర్వాల్స్ తప్పనిసరి.. ఐటీ నిబంధనల ప్రకారం చర్యలు తీసుకోకపోతే తామే ఆదేశాలిస్తామన్న సీజేఐ ధర్మాసనం)
Save as PDF
