తెలంగాణలో ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియ నత్తనడక.. లక్షల ఓట్లపై ఆందోళన

తెలంగాణలో ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సవరణ ప్రక్రియ (SIR) నత్తనడకన సాగుతోంది. ఎన్నికల అధికారులు జారీ చేసిన నోటీసులకు సమాధానం ఇచ్చేందుకు ఓటర్లు పెద్ద సంఖ్యలో ముందుకు రాకపోవడంతో అధికార యంత్రాంగం ఆందోళన చెందుతోంది. నోటీసులకు స్పందించని వారి ఓట్లను తొలగించాల్సి వస్తే లక్షల సంఖ్యలో అర్హులైన ఓటర్ల పేర్లు జాబితా నుంచి తొలగిపోయే ప్రమాదం ఉందని పలు వర్గాలు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నాయి.

93 లక్షల మందికి నోటీసులు

ఓటర్ల పేర్లు, కుటుంబ సభ్యుల వివరాలు, వయసు, సంబంధాల నమోదులో తేడాలు ఉన్నట్లు గుర్తించిన నేపథ్యంలో రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సుమారు 93 లక్షల మందికి నోటీసులు జారీ చేయాలని నిర్ణయించారు. ఇప్పటివరకు వీరిలో దాదాపు 70 లక్షల మందికి నోటీసులు అందినట్లు అధికారులు చెబుతున్నారు.

అంటే, నిర్ణయించిన మొత్తం 93 లక్షల నోటీసుల్లో సుమారు 23 లక్షల నోటీసులు ఇంకా జారీ కావాల్సి ఉంది. ఇప్పటివరకు నోటీసులు అందుకున్న 70 లక్షల మందిలో దాదాపు 40 లక్షల మందికి గడువు ముగిసిపోయింది.

14 లక్షల మంది మాత్రమే స్పందన

గడువు ముగిసిన నోటీసులు ఉన్నప్పటికీ ఇప్పటివరకు కేవలం 14 లక్షల మంది మాత్రమే సంబంధిత అసిస్టెంట్ ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ అధికారుల (AERO) వద్దకు హాజరై అవసరమైన పత్రాలను సమర్పించారు.

ఈ లెక్కల ప్రకారం, నోటీసులు అందుకున్న 70 లక్షల మందిలో 14 లక్షల మంది మాత్రమే స్పందించగా, సుమారు 56 లక్షల మంది ఇంకా స్పందించాల్సి ఉంది. గడువు ముగిసిన 40 లక్షల మందిలోనూ పెద్ద సంఖ్యలో ఓటర్లు సమాధానాలు ఇవ్వకపోవడం ప్రక్రియపై ఒత్తిడిని పెంచుతోంది.

వారానికి ఐదు లక్షల దరఖాస్తులే పరిష్కారం

నోటీసుల స్వీకరణ, పత్రాల సమర్పణ ప్రక్రియ ప్రారంభమై మూడు వారాలు గడిచినా పరిశీలన వేగం ఆశించిన స్థాయిలో లేదని తెలుస్తోంది. ప్రస్తుతం వారానికి సుమారు ఐదు లక్షల కేసులు లేదా దరఖాస్తులు మాత్రమే అధికారులు పరిష్కరించగలుగుతున్నట్లు సమాచారం.

పత్రాల స్వీకరణ, వివరాల పరిశీలన, అభ్యంతరాల నమోదు, తుది నిర్ణయం వంటి ప్రక్రియలు ఒక్కో కేసుకు సమయం తీసుకుంటున్నాయి. దీంతో మిగిలిన దరఖాస్తులను పరిష్కరించేందుకు ఎన్నికల యంత్రాంగంపై పని భారం పెరుగుతోంది.

మరో 50 రోజుల్లో పూర్తి చేయడం సాధ్యమేనా?

నోటీసులకు స్పందించేందుకు ఇంకా సుమారు 50 రోజుల గడువు మాత్రమే మిగిలి ఉందని అధికారులు చెబుతున్నారు. అయితే రాష్ట్రవ్యాప్తంగా మొత్తం 93 లక్షల నోటీసుల ప్రక్రియలో సుమారు 80 లక్షల మంది నుంచి ఇంకా సమాధానాలు రావాల్సి ఉందని అంచనా వేస్తున్నారు.

ప్రస్తుతం వారానికి ఐదు లక్షల కేసుల చొప్పున పరిష్కరిస్తే, 80 లక్షల కేసులను పూర్తి చేయడానికి సుమారు 16 వారాలు అవసరం అవుతాయి. అయితే అందుబాటులో ఉన్న గడువు 50 రోజులు మాత్రమే. అంటే సుమారు ఏడు వారాల్లోనే మిగిలిన ప్రక్రియను పూర్తి చేయాల్సి ఉంటుంది.

ఈ లెక్కన వారానికి సగటున 11 లక్షలకు పైగా కేసులు పరిష్కరించాల్సి ఉంటుంది. ప్రస్తుత వేగంతో పోలిస్తే ఇది రెట్టింపుకంటే ఎక్కువ పని భారాన్ని సూచిస్తోంది. అందువల్ల అదనపు సిబ్బంది, సాంకేతిక సహాయం, ప్రత్యామ్నాయ విచారణ విధానాల అవసరం ఏర్పడింది.

స్పందించకపోతే ఓట్ల తొలగింపు?

నోటీసులకు సమాధానం ఇవ్వని ఓటర్లకు మరోసారి గడువు నిర్ణయించి రీషెడ్యూల్‌ నోటీసులు జారీ చేసే అవకాశం ఉంది. ఆ తర్వాత కూడా స్పందించకపోతే నిబంధనల ప్రకారం ఓటరు జాబితా నుంచి పేర్లను తొలగించే ప్రక్రియ చేపట్టవచ్చని అధికారులు చెబుతున్నారు.

ఇప్పటికే రాష్ట్రంలో సుమారు 73 లక్షల మంది ఓటర్ల పేర్లు తొలగించబడినట్లు పేర్కొంటున్న నేపథ్యంలో, ప్రస్తుత ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియలో మరోసారి పెద్ద సంఖ్యలో పేర్లు తొలగిపోయే అవకాశం ఉందనే ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది. నోటీసులకు సమాధానం ఇవ్వలేకపోయినంత మాత్రాన అర్హులైన ఓటర్లు తమ ఓటు హక్కును కోల్పోకూడదని పలు వర్గాలు కోరుతున్నాయి.

దూర ప్రాంతాల ఓటర్లకు ఇబ్బందులు

నోటీసులకు సమాధానం ఇవ్వడానికి తప్పనిసరిగా వ్యక్తిగతంగా హాజరు కావాల్సి రావడం ఓటర్లకు ఇబ్బందిగా మారుతోంది. ఇతర ప్రాంతాల్లో ఉద్యోగాలు చేసేవారు, వ్యాపారులు, కూలీలు, చిన్న వ్యాపారులు, రోజువారీ ఉపాధిపై ఆధారపడేవారు తమ పనులను వదిలి అధికారులు సూచించిన కేంద్రాలకు రావడం కష్టంగా ఉందని చెబుతున్నారు.

ప్రత్యేకంగా గ్రామీణ ప్రాంతాలు, దూర ప్రాంతాల నుంచి పట్టణాలకు రావాల్సిన వారికి ప్రయాణ ఖర్చులు, సమయం, పనిదినం నష్టం వంటి సమస్యలు ఎదురవుతున్నాయి. పత్రాలు సిద్ధంగా ఉన్నప్పటికీ వాటిని సమర్పించేందుకు వ్యక్తిగతంగా హాజరు కావాల్సి రావడం వల్ల చాలామంది ప్రక్రియకు దూరంగా ఉంటున్నారని ఓటర్లు అంటున్నారు.

ఆన్‌లైన్‌లో పత్రాల సమర్పణకు డిమాండ్

ఎస్ఐఆర్ తొలి దశలో కల్పించిన విధంగానే ఈ దశలోనూ ఆన్‌లైన్‌లో పత్రాలను సమర్పించే అవకాశం ఇవ్వాలని ఓటర్లు కోరుతున్నారు. ఆధార్‌, జనన ధ్రువపత్రం, చిరునామా రుజువులు, కుటుంబ వివరాలకు సంబంధించిన పత్రాలను డిజిటల్‌ విధానంలో సమర్పించేలా సౌకర్యం కల్పించాలని విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు.

బూత్‌ లెవల్‌ ఆఫీసర్‌ (BLO) లేదా AEROకు వ్యక్తిగతంగా హాజరు కాకుండానే భద్రమైన డిజిటల్‌ పోర్టల్‌ ద్వారా పత్రాలను అప్‌లోడ్‌ చేసే అవకాశం ఉంటే ఎక్కువ మంది ఓటర్లు ప్రక్రియలో పాల్గొనే అవకాశం ఉంటుందని వారు చెబుతున్నారు.

రాజకీయ పార్టీల నుంచి కూడా విజ్ఞప్తులు

తప్పనిసరిగా వ్యక్తిగతంగా హాజరు కావాలనే నిబంధనను సడలించాలని రాజకీయ పార్టీలు, పౌరసంఘాలు, సామాజిక కార్యకర్తలు ఎన్నికల సంఘాన్ని కోరుతున్నాయి. ప్రజల పనిదినాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని ప్రత్యామ్నాయ విధానాలను అమలు చేయాలని వినతిపత్రాలు సమర్పించినట్లు తెలుస్తోంది.

అయితే ఇప్పటివరకు ఈ అంశంపై ఎన్నికల సంఘం నుంచి స్పష్టమైన నిర్ణయం వెలువడలేదని పలు వర్గాలు చెబుతున్నాయి. నిబంధనల్లో మార్పులు లేకపోతే ఓటర్ల జాబితాపై మరింత రాజకీయ వివాదం చెలరేగే అవకాశం ఉందని హెచ్చరిస్తున్నారు.

‘ఎస్ఐఆర్’లో పారదర్శకతపై ప్రశ్నలు

ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక సవరణ ప్రక్రియలో పారదర్శకత లోపించిందని సివిల్‌ సొసైటీ సంస్థలు, సామాజిక కార్యకర్తలు ఆరోపిస్తున్నారు. నోటీసుల్లో వ్యత్యాసాలకు సంబంధించిన స్పష్టమైన కారణాలను పేర్కొనడం లేదని వారు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

ఏ వివరాల్లో తేడా ఉందో, ఏ పత్రాలు సమర్పించాలో, దరఖాస్తు ఏ దశలో ఉందో ఓటరుకు స్పష్టంగా తెలియజేయాలని కోరుతున్నారు. కేవలం సాధారణ కారణాలతో నోటీసులు జారీ చేయడం వల్ల ప్రజల్లో అనవసరమైన భయం, అయోమయం ఏర్పడుతోందని అంటున్నారు.

ఆన్‌లైన్‌ ట్రాకింగ్‌ వ్యవస్థ అవసరం

ఓటర్లు సమర్పించిన పత్రాల ప్రస్తుత స్థితిని ఆన్‌లైన్‌లో తెలుసుకునే అవకాశం కల్పించాలని సామాజిక సంస్థలు డిమాండ్‌ చేస్తున్నాయి. దరఖాస్తు స్వీకరణ, పరిశీలన, విచారణ, ఆమోదం లేదా తిరస్కరణ వంటి ప్రతి దశను డిజిటల్‌ పోర్టల్‌లో నమోదు చేయాలని సూచిస్తున్నాయి.

దీంతో అధికారులు, రాజకీయ పార్టీలు, ఓటర్లు ప్రక్రియను పారదర్శకంగా పర్యవేక్షించే అవకాశం ఉంటుందని వారు చెబుతున్నారు. నియోజకవర్గాల వారీగా జారీ చేసిన నోటీసులు, అందిన సమాధానాలు, ఆమోదించిన దరఖాస్తులు, తిరస్కరించిన దరఖాస్తుల వివరాలతో రోజువారీ నివేదికలను ప్రజలకు అందుబాటులో ఉంచాలని కోరుతున్నారు.

చిన్న తప్పులకే నోటీసులు ఇవ్వొద్దు

పేర్లలో అక్షర దోషాలు, వయసులో స్వల్ప తేడాలు, కుటుంబ సంబంధాల నమోదులో చిన్నపాటి మార్పులు వంటి అంశాలను విచక్షణ లేకుండా అనుమానాస్పదంగా పరిగణించకూడదని పౌరసంఘాలు సూచిస్తున్నాయి. ఇలాంటి వివరాలను స్థానిక స్థాయిలో పరిశీలించి, అవసరమైతే ఓటరుకు సులభమైన సవరణ అవకాశం కల్పించాలని కోరుతున్నాయి.

చిన్నపాటి పొరపాట్ల కారణంగా అర్హులైన ఓటర్లకు నోటీసులు జారీ చేయడం, వారు సమయానికి స్పందించలేకపోతే పేర్లు తొలగించడం ప్రజాస్వామ్య హక్కులపై ప్రభావం చూపవచ్చని ఆందోళన వ్యక్తమవుతోంది.

ఓటు హక్కు పరిరక్షణే ప్రధాన లక్ష్యం కావాలి

ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియలో నిజమైన, అర్హులైన ఓటర్ల పేర్లు జాబితాలో కొనసాగడం, అనర్హమైన లేదా నకిలీ నమోదులను గుర్తించడం ఎన్నికల వ్యవస్థ లక్ష్యం కావాలి. అయితే ఈ ప్రక్రియలో అర్హులైన ఓటర్లు అనుకోకుండా జాబితా నుంచి తొలగిపోకుండా తగిన భద్రతా చర్యలు అవసరం.

ఆన్‌లైన్‌ పత్రాల సమర్పణ, అదనపు గడువు, బహుళ విచారణ కేంద్రాలు, స్పష్టమైన నోటీసులు, డిజిటల్‌ ట్రాకింగ్‌ వంటి చర్యలు అమలు చేస్తే ఓటర్లకు ఇబ్బందులు తగ్గడంతో పాటు ఎన్నికల ప్రక్రియపై విశ్వాసం పెరిగే అవకాశం ఉంది. లేకపోతే భారీ సంఖ్యలో ఓట్ల తొలగింపుపై రాజకీయ, సామాజిక వివాదాలు మరింత ముదిరే ప్రమాదం ఉంది.

గమనిక: లెక్కల పరంగా 70 లక్షల మందికి నోటీసులు అందగా, అందులో 14 లక్షల మంది స్పందించినట్లు పేర్కొనడం, ఇంకా స్పందించాల్సిన వారి సంఖ్యను 56 లక్షలుగా చూపించడం సరైన సమన్వయం. అయితే మొత్తం ప్రక్రియలో 80 లక్షల మంది నుంచి సమాధానాలు రావాల్సి ఉందనే సంఖ్యకు ప్రత్యేక అధికారిక ఆధారం అవసరం.