రుణ రికవరీలో వేధింపులకు చెక్: ఆర్‌బీఐ నూతన ముసాయిదా మార్గదర్శకాలు

• రుణ రికవరీపై ఆర్‌బీఐ కొత్త మార్గదర్శకాలు

వినియోగదారుల రక్షణే పరమావధి

బ్యాంకులు మరియు ఆర్థిక సంస్థలు రుణాల వసూలు పేరుతో అనుసరిస్తున్న కఠిన వైఖరిపై భారత రిజర్వ్ బ్యాంక్ (RBI) సీరియస్ అయింది. రుణ గ్రహీతలను వేధించే ధోరణికి అడ్డుకట్ట వేస్తూ, రికవరీ ప్రక్రియలో పారదర్శకతను పెంచేందుకు సమగ్ర ముసాయిదా మార్గదర్శకాలను విడుదల చేసింది. బ్యాంకింగ్ వ్యవస్థపై ప్రజల్లో నమ్మకాన్ని పెంచడంతో పాటు, రుణగ్రహీతల గౌరవానికి భంగం కలగకుండా చూడటమే ఈ మార్పుల వెనుక ఉన్న ప్రధాన ఉద్దేశం.

శిక్షణ మరియు సర్టిఫికేషన్ తప్పనిసరి

ఇకపై ఏ వ్యక్తి పడితే ఆ వ్యక్తి రికవరీ ఏజెంట్‌గా వ్యవహరించడానికి వీల్లేదు. ప్రతి రికవరీ ఏజెంట్ తప్పనిసరిగా ఇండియన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ బ్యాంకింగ్ అండ్ ఫైనాన్స్ (IIBF) ద్వారా నిర్వహించే ప్రత్యేక శిక్షణ పూర్తి చేసి, సర్టిఫికేట్ పొంది ఉండాలి. ఈ శిక్షణలో రుణగ్రహీతలతో ఎలా ప్రవర్తించాలి, చట్టపరమైన పరిధులు ఏమిటి అనే అంశాలపై అవగాహన కల్పిస్తారు. నిపుణులైన ఏజెంట్లు మాత్రమే వసూళ్లకు వెళ్లడం వల్ల ఘర్షణలు తగ్గుతాయని ఆర్‌బీఐ భావిస్తోంది.

కాల్ రికార్డింగ్ మరియు పర్యవేక్షణ

రికవరీ ఏజెంట్లు రుణగ్రహీతలకు చేసే ప్రతి ఫోన్ కాల్‌ను బ్యాంకులు తప్పనిసరిగా రికార్డ్ చేయాలి. ఏజెంట్ ఎప్పుడైనా అసభ్య పదజాలం వాడినా లేదా బెదిరింపులకు పాల్పడినా, ఆ రికార్డింగ్‌లు సాక్ష్యాలుగా పనిచేస్తాయి. బ్యాంకులు ఈ కాల్ డేటాను క్రమం తప్పకుండా పర్యవేక్షించాలని, నిబంధనలు ఉల్లంఘించే ఏజెంట్లపై కఠిన చర్యలు తీసుకోవాలని ఆర్‌బీఐ స్పష్టం చేసింది.

సమయ పాలన మరియు సందర్భం

వసూళ్ల కోసం ఏ సమయంలో పడితే ఆ సమయంలో ఫోన్లు చేయడం లేదా ఇంటికి వెళ్లడంపై ఆర్‌బీఐ స్పష్టమైన పరిమితులు విధించింది.

• పండగలు మరియు శుభకార్యాలు: పండగల సమయంలో లేదా కుటుంబంలో ఏదైనా శుభకార్యం జరుగుతున్నప్పుడు రికవరీ కోసం వెళ్లకూడదు.
• విషాద సమయాలు: రుణగ్రహీత కుటుంబంలో ఎవరైనా మరణించినా లేదా తీవ్ర అనారోగ్యంతో ఉన్నా, మానవతా దృక్పథంతో వ్యవహరించాలి. ఆ సమయంలో వసూళ్ల ఒత్తిడి తీసుకురావడం నేరంగా పరిగణించబడుతుంది.

డేటా భద్రత – బ్యాంకుల బాధ్యత

రుణగ్రహీతల వ్యక్తిగత సమాచారం, ఫోన్ నంబర్లు, చిరునామాలు వంటి వివరాలు థర్డ్ పార్టీ ఏజెంట్ల చేతుల్లోకి వెళ్లినప్పుడు అవి దుర్వినియోగం కాకుండా చూడాల్సిన పూర్తి బాధ్యత బ్యాంకుదే. డేటా లీక్ అయినా లేదా ఏజెంట్లు ఆ సమాచారాన్ని ఇతర ప్రయోజనాల కోసం వాడినా, సంబంధిత బ్యాంకుపై భారీ జరిమానాలు విధించేలా నిబంధనలు రూపొందించారు.

వేధింపులకు వ్యతిరేకంగా ‘హార్స్‌మెంట్‌’ క్లాజ్

చాలా సందర్భాల్లో ఏజెంట్లు రుణగ్రహీతల బంధువులకు, స్నేహితులకు ఫోన్ చేసి పరువు తీస్తున్నట్లు ఫిర్యాదులు వస్తున్నాయి. దీనిపై ఆర్‌బీఐ కఠినంగా స్పందించింది. రుణంతో సంబంధం లేని వ్యక్తులకు ఫోన్ చేయడం లేదా సామాజిక మాధ్యమాల్లో వారిని అవమానించడం వంటి చర్యలు పాల్పడితే ఏజెంట్ల లైసెన్స్ రద్దు చేయడంతో పాటు, బ్యాంకులపై కూడా చర్యలు ఉంటాయి.

పారదర్శకత – ఫీడ్ బ్యాక్ సిస్టమ్

ప్రతి బ్యాంకు రికవరీ ఏజెంట్ల ప్రవర్తనపై రుణగ్రహీతల నుంచి ఫీడ్‌బ్యాక్ తీసుకునే వ్యవస్థను ఏర్పాటు చేయాలి. ఏజెంట్ ప్రవర్తన సరిగ్గా లేకపోతే తక్షణమే ఫిర్యాదు చేసేందుకు టోల్ ఫ్రీ నంబర్లను అందుబాటులో ఉంచాలి. ఈ ఫిర్యాదుల పరిష్కారానికి ఒక ప్రత్యేక కాలపరిమితిని కూడా నిర్ణయించారు.

ముగింపు – ఆర్థిక క్రమశిక్షణ

రుణం తీసుకున్న వారు తిరిగి చెల్లించాల్సిందే, కానీ ఆ ప్రక్రియ నాగరికంగా ఉండాలని ఆర్‌బీఐ ఉద్దేశం. ఈ కొత్త మార్గదర్శకాలు అమలులోకి వస్తే, బ్యాంకులు మరియు ఖాతాదారుల మధ్య ఉండే వివాదాలు తగ్గి, మరింత ఆరోగ్యకరమైన బ్యాంకింగ్ వాతావరణం ఏర్పడుతుంది. ఈ ముసాయిదాపై వాటాదారుల అభిప్రాయాలను తీసుకున్న తర్వాత పూర్తిస్థాయి ఉత్తర్వులు వెలువడనున్నాయి.

రుణగ్రహీతలు వేధింపులకు గురైతే ఫిర్యాదు చేయడానికి ఆర్‌బీఐ ఓంబుడ్స్‌మన్ (Ombudsman) విధానం ఎలా పనిచేస్తుందో లేదా ఏజెంట్లు పాటించాల్సిన నియమ నిబద్ధత (Code of Conduct) గురించి మీకు మరింత సమాచారం కావాలా?