మీడియా అక్రిడేషన్ నిబంధనలపై తెలంగాణ ప్రభుత్వం వివరణ కోరిన హైకోర్టు

నేపథ్యం – అక్రిడేషన్ వివాదం

తెలంగాణలో మీడియా అక్రిడేషన్ల జారీ ప్రక్రియ మరోసారి న్యాయపరమైన చిక్కుల్లో పడింది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల తీసుకువచ్చిన కొత్త అక్రిడేషన్ పాలసీని సవాలు చేస్తూ దాఖలైన పిటిషన్‌ను విచారించిన తెలంగాణ హైకోర్టు, దీనిపై వివరణ ఇవ్వాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి మంగళవారం (ఫిబ్రవరి 10) నోటీసులు జారీ చేసింది. ప్రభుత్వ మార్గదర్శకాలు రాజ్యాంగ విరుద్ధంగా ఉన్నాయన్న విమర్శల నేపథ్యంలో ఈ పరిణామం ప్రాధాన్యత సంతరించుకుంది.

హైటెక్ మీడియా అసోసియేషన్ పిటిషన్

‘హైటెక్ ప్రింట్ అండ్ ఎలక్ట్రానిక్ మీడియా అసోసియేషన్’ ఈ మేరకు హైకోర్టులో పిటిషన్ దాఖలు చేసింది. ప్రభుత్వం అక్రిడేషన్ కమిటీల ఏర్పాటు, అర్హత ప్రమాణాలు మరియు నిబంధనలకు సంబంధించి జారీ చేసిన జీవో (GO) లోని అంశాలను వీరు తప్పుబట్టారు. ముఖ్యంగా డిజిటల్ మీడియా మరియు కేబుల్ టెలివిజన్ ఛానళ్ల అక్రిడేషన్ కోసం ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన కఠిన నిబంధనలు వివక్షాపూరితంగా ఉన్నాయని వారు ఆరోపించారు.

రాజ్యాంగ విరుద్ధమని వాదన

పిటిషనర్ తరపు న్యాయవాది వాదనలు వినిపిస్తూ, ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన అర్హత నిబంధనలు చిన్న మీడియా సంస్థలను, డిజిటల్ జర్నలిస్టులను ఇబ్బందులకు గురిచేసేలా ఉన్నాయని పేర్కొన్నారు. ఇది రాజ్యాంగం కల్పించిన సమానత్వ హక్కు మరియు భావప్రకటన స్వేచ్ఛకు విరుద్ధమని వాదించారు. ప్రస్తుతం అక్రిడేషన్ ప్రక్రియ ఇప్పటికే ప్రారంభమైనందున, దీనిపై తక్షణమే స్టే (Stay) విధించాలని కోరారు.

హైకోర్టు ధర్మాసనం స్పందన

ఈ విచారణను చీఫ్ జస్టిస్ అపరేష్ కుమార్ సింగ్, జస్టిస్ జి.ఎం. మోహియుద్దీన్‌లతో కూడిన డివిజన్ బెంచ్ చేపట్టింది. ప్రభుత్వం ఏ ప్రాతిపదికన ఈ మార్గదర్శకాలను రూపొందించిందో ప్రాథమికంగా పరిశీలించాల్సిన అవసరం ఉందని కోర్టు అభిప్రాయపడింది. కేవలం ఆరోపణల ఆధారంగా ప్రభుత్వం జారీ చేసిన ఉత్తర్వుల అమలును నిలిపివేయలేమని ధర్మాసనం స్పష్టం చేసింది.

స్టే ఇచ్చేందుకు నిరాకరణ

పిటిషనర్ కోరినట్లుగా ఈ దశలో అక్రిడేషన్ జీవోపై స్టే ఇచ్చేందుకు హైకోర్టు నిరాకరించింది. మార్గదర్శకాల రూపకల్పన వెనుక ఉన్న హేతుబద్ధతను అధ్యయనం చేయకుండా మధ్యంతర ఉత్తర్వులు ఇవ్వడం సాధ్యం కాదని పేర్కొంది. ప్రభుత్వ విధివిధానాల లోతుపాతులను పరిశీలించిన తర్వాతే తుది నిర్ణయం తీసుకుంటామని ధర్మాసనం వెల్లడించింది.

నోటీసుల జారీ

ఈ వ్యవహారంలో సమగ్ర వివరణ కోరుతూ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి (CS), సాధారణ పరిపాలన శాఖ ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ, ఇన్ఫర్మేషన్ కమిషనర్ మరియు మీడియా అకాడమీ చైర్మన్‌లకు హైకోర్టు నోటీసులు పంపింది. అక్రిడేషన్ నిబంధనలపై వస్తున్న అభ్యంతరాలకు సంబంధించి ప్రభుత్వం తన వాదనలను కౌంటర్ అఫిడవిట్ రూపంలో దాఖలు చేయాలని ఆదేశించింది.

మూడు వారాల గడువు

ప్రభుత్వంలోని కీలక విభాగాలన్నీ మూడు వారాల్లోగా తమ కౌంటర్ అఫిడవిట్లను కోర్టుకు సమర్పించాలని ధర్మాసనం గడువు విధించింది. అప్పటివరకు ఈ ప్రక్రియపై ఎలాంటి తుది తీర్పు ఇవ్వలేమని స్పష్టం చేస్తూ తదుపరి విచారణను వాయిదా వేసింది. ప్రభుత్వం సమర్పించే వివరణ ఆధారంగానే డిజిటల్ మీడియా అక్రిడేషన్ల భవిష్యత్తు ఆధారపడి ఉండనుంది.

డిజిటల్ మీడియా ఆవేదన

ప్రస్తుత సాంకేతిక యుగంలో డిజిటల్ మీడియా పాత్ర కీలకమని, కానీ ప్రభుత్వం మాత్రం ప్రింట్ మరియు మెయిన్ స్ట్రీమ్ ఎలక్ట్రానిక్ మీడియాకు మాత్రమే పెద్దపీట వేస్తోందని స్వతంత్ర జర్నలిస్టులు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. అక్రిడేషన్ లేకపోవడం వల్ల ప్రభుత్వ సమావేశాలకు వెళ్లేందుకు, రాయితీలు పొందేందుకు తీవ్ర ఆటంకాలు కలుగుతున్నాయని, కోర్టు ద్వారా తమకు న్యాయం జరుగుతుందని వారు ఆశిస్తున్నారు.

జర్నలిస్టు సంఘాల స్పందన

హైకోర్టు నోటీసులు ఇవ్వడంపై వివిధ జర్నలిస్టు సంఘాలు స్పందించాయి. కేవలం అక్రిడేషన్ కార్డులను ప్రాతిపదికగా తీసుకుని జర్నలిస్టులను విభజించడం సరికాదని, ప్రతిభ మరియు వృత్తి పట్ల నిబద్ధతను గుర్తించేలా నిబంధనలు ఉండాలని కోరుతున్నాయి. ప్రభుత్వ వివరణ తర్వాత కోర్టు ఎలాంటి మార్గదర్శకాలు జారీ చేస్తుందోనని మీడియా వర్గాల్లో ఉత్కంఠ నెలకొంది.

తెలంగాణ హైకోర్టు నోటీసుల నేపథ్యంలో ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన నూతన మీడియా అక్రిడిటేషన్ పాలసీ (జీవో నెం. 252) లోని ప్రధాన నిబంధనలు మరియు డిజిటల్ మీడియాకు సంబంధించిన వివాదాస్పద అంశాలు ఇక్కడ ఉన్నాయి:

తెలంగాణ మీడియా అక్రిడిటేషన్ రూల్స్ – 2025: ముఖ్య నిబంధనలు

డిజిటల్ మీడియాకు కఠిన సవాళ్లు

తొలిసారిగా డిజిటల్ న్యూస్ మీడియాకు ప్రభుత్వం ప్రత్యేక నిబంధనలను రూపొందించింది. అయితే ఇవే ఇప్పుడు వివాదానికి కారణమయ్యాయి:

• విజిటర్ల సంఖ్య: అక్రిడిటేషన్ కావాలంటే సదరు వెబ్‌సైట్‌కు గత ఆరు నెలలుగా నెలకు కనీసం 5 లక్షల మంది యూనిక్ విజిటర్స్ ఉండాలి.
• కాలపరిమితి: వెబ్‌సైట్ కనీసం ఒక ఏడాది పాటు నిరంతరంగా నడుస్తూ ఉండాలి.
• పరిమితి: రాష్ట్రవ్యాప్తంగా డిజిటల్ మీడియా కేటగిరీలో గరిష్టంగా కేవలం 10 అక్రిడిటేషన్ కార్డులు మాత్రమే ఇస్తామని ప్రభుత్వం పరిమితి విధించింది. ఈ నిబంధనే చిన్న మరియు మధ్యతరహా డిజిటల్ సంస్థలకు శాపంగా మారింది.

ప్రింట్ మరియు ఎలక్ట్రానిక్ మీడియా నిబంధనలు

• దినపత్రికలు: కనీసం 2,000 ప్రతుల సర్క్యులేషన్ ఉండాలి మరియు పీఆర్‌జీఐ (PRGI) రిజిస్ట్రేషన్ తప్పనిసరి.
• ఎలక్ట్రానిక్ మీడియా: శాటిలైట్ ఛానళ్లలో కనీసం 50 శాతం వార్తా కంటెంట్ ఉండాలి.
• కేబుల్ ఛానళ్లు: లోకల్ కేబుల్ టీవీలు రోజుకు కనీసం 3 వార్తా బులెటిన్లు ప్రసారం చేయాలి.

మహిళా జర్నలిస్టులకు ప్రాధాన్యత

నూతన నిబంధనల ప్రకారం, డెస్క్ జర్నలిస్టుల కోటాలో 33 శాతం మహిళలకు రిజర్వేషన్ కల్పించారు. అక్రిడిటేషన్ కార్డుల జారీలో కూడా మహిళా జర్నలిస్టులకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వాలని ప్రభుత్వం స్పష్టం చేసింది.

అక్రిడిటేషన్ vs మీడియా కార్డు

ప్రభుత్వం ఈ రెండింటి మధ్య స్పష్టమైన వ్యత్యాసం చూపింది:

• అక్రిడిటేషన్ కార్డు: ఇది కేవలం ఫీల్డ్ రిపోర్టర్లకు మాత్రమే ఇస్తారు. ప్రభుత్వ సమాచారాన్ని సేకరించేందుకు ఇది అధికారిక గుర్తింపుగా పనిచేస్తుంది.
• మీడియా కార్డు: ఇది డెస్క్ జర్నలిస్టులకు (ఎడిటింగ్ విభాగం) ఇస్తారు. ఇది కేవలం ప్రభుత్వ సంక్షేమ పథకాల ప్రయోజనాలు (ఉదాహరణకు హెల్త్ కార్డ్, బస్సు పాస్) పొందేందుకు మాత్రమే పనికివస్తుంది.

విద్యార్హతలు మరియు అనుభవం

• రాష్ట్ర స్థాయి కార్డు: డిగ్రీ విద్యార్హత లేదా కనీసం ఐదేళ్ల వృత్తిపరమైన అనుభవం ఉండాలి.
• మండల/నియోజకవర్గ స్థాయి: కనీసం ఇంటర్మీడియట్ పాసై ఉండాలి.
• వెటరన్ జర్నలిస్టులు: 30 ఏళ్ల అనుభవం ఉండి, 58 ఏళ్లు నిండిన వారికి ప్రత్యేక కోటా ఉంటుంది.

కమిటీల నిర్మాణం

• రాష్ట్ర స్థాయి (SMAC): మీడియా అకాడమీ చైర్మన్ అధ్యక్షతన, ఐఅండ్‌పీఆర్ కమిషనర్ కో-చైర్మన్‌గా ఉంటారు.
• జిల్లా స్థాయి (DMAC): జిల్లా కలెక్టర్ అధ్యక్షతన, డీపీఆర్వో (DPRO) మెంబర్ కన్వీనర్‌గా వ్యవహరిస్తారు.

కార్డుల చెల్లుబాటు మరియు ఫీజు

అక్రిడిటేషన్ కార్డుల కాలపరిమితి రెండేళ్లు ఉంటుంది. కార్డు పోగొట్టుకుంటే డూప్లికేట్ కార్డు కోసం ₹250 చెల్లించాలి. ఒకవేళ తప్పుడు సమాచారం ఇచ్చి కార్డు పొందితే దాన్ని రద్దు చేసే అధికారం ప్రభుత్వానికి ఉంటుంది.

న్యాయ వివాదం ఎందుకు?

ముఖ్యంగా డిజిటల్ మీడియాకు పెట్టిన “5 లక్షల విజిటర్ల” నిబంధన మరియు “కేవలం 10 కార్డుల” పరిమితి చిన్న వెబ్‌సైట్లను జర్నలిజం నుంచి దూరం చేయడమేనని పిటిషనర్లు వాదిస్తున్నారు. ఈ నిబంధనల వల్ల క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేసే వందలాది మంది డిజిటల్ జర్నలిస్టులకు గుర్తింపు లభించదని వారు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.

---

డిజిటల్ మీడియా ట్రాఫిక్ వెరిఫికేషన్ మరియు దరఖాస్తు విధానం

విజిటర్ల సంఖ్యను ఎలా లెక్కిస్తారు? ప్రభుత్వం కేవలం వెబ్‌సైట్ యాజమాన్యం చెప్పే లెక్కలను పరిగణనలోకి తీసుకోదు. దీని కోసం అంతర్జాతీయంగా గుర్తింపు పొందిన థర్డ్ పార్టీ అనలిటిక్స్ టూల్స్‌ను ప్రామాణికంగా తీసుకుంటుంది:

• గూగుల్ అనలిటిక్స్ (Google Analytics): వెబ్‌సైట్ నిర్వాహకులు గత ఆరు నెలల గూగుల్ అనలిటిక్స్ రిపోర్ట్‌ను సమర్పించాలి. ఇందులో ‘యూనిక్ విజిటర్స్’ (Unique Visitors) సంఖ్యను ప్రధానంగా చూస్తారు.
• సిమిలర్ వెబ్ (SimilarWeb) లేదా అలెక్సా (Alexa): వీటి ద్వారా వెబ్‌సైట్ యొక్క గ్లోబల్ మరియు లోకల్ ర్యాంకింగ్‌ను సమాచార శాఖ సరిపోల్చుకుంటుంది.
• ఐపీ అడ్రస్ ట్రాకింగ్: ఒకే వ్యక్తి పదేపదే సైట్‌ను విజిట్ చేస్తే దాన్ని ఒకే విజిట్‌గా గుర్తిస్తారు. బాట్‌ల (Bots) ద్వారా కృత్రిమంగా పెంచే ట్రాఫిక్‌ను గుర్తించే సాంకేతికతను ఐఅండ్‌పీఆర్ (I&PR) ఉపయోగిస్తుంది.