సంక్షోభంలో పాత్రికేయం ప్రజాస్వామ్య వ్యవస్థలో శాసన, కార్యనిర్వాహక, న్యాయ వ్యవస్థల తర్వాత అత్యంత కీలకమైనది జర్నలిజం. దీనినే ‘ఫోర్త్ ఎస్టేట్’ అని గౌరవంగా పిలుచుకుంటాం. సమాజంలోని అన్యాయాలను ఎత్తిచూపుతూ, ప్రభుత్వానికి ప్రజలకు మధ్య వారధిగా నిలవాల్సిన ఈ వ్యవస్థ నేడు గుర్తింపు సంక్షోభంలో పడింది. ముఖ్యంగా తెలంగాణ వంటి రాష్ట్రాల్లో “జర్నలిస్టు అంటే ఎవరు?” అనే ప్రాథమిక ప్రశ్నపైనే తీవ్రమైన చర్చ జరుగుతోంది. ప్రభుత్వం ఇచ్చే అక్రిడేషన్ కార్డు ఉంటేనే జర్నలిస్టా? లేక నిజాన్ని నిర్భయంగా రాసే ప్రతి అక్షర యోధుడు జర్నలిస్టా? అనే సందిగ్ధత నెలకొంది.
అక్రిడేషన్: ఒక సౌకర్యమా? లేక గుర్తింపు పత్రమా?
చాలామంది భ్రమపడుతున్నట్లు అక్రిడేషన్ అనేది ఒక జర్నలిస్టుకు లభించే ‘డిగ్రీ’ లేదా ‘పట్టా’ కాదు. రాజ్యాంగం కల్పించిన భావప్రకటన స్వేచ్ఛ ప్రకారం వార్తలు సేకరించే ప్రతి ఒక్కరూ జర్నలిస్టులే. మరి ఈ అక్రిడేషన్ కార్డు ఏమిటి? ఇది కేవలం సమాచార పౌర సంబంధాల శాఖ (I&PR) ద్వారా ప్రభుత్వం అందించే ఒక ‘ప్రయాణ మరియు వైద్య రాయితీ కార్డు’ మాత్రమే. బస్సుల్లో ఉచిత ప్రయాణం, ప్రభుత్వ ఆస్పత్రుల్లో చికిత్స వంటి సౌకర్యాల కోసం ఇచ్చే ఈ కార్డునే జర్నలిజానికి ప్రామాణికంగా చూపడం ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికే విరుద్ధం.
అక్రిడేషన్ కార్డుపై నెలకొన్న భిన్న వాదనలు:
- ప్రభుత్వ వాదన: అక్రిడేషన్ ఉంటేనే అధికారిక జర్నలిస్టుగా గుర్తిస్తాం. ప్రభుత్వ కార్యక్రమాలకు వారికే అనుమతి ఉంటుంది.
- వాస్తవ వాదన: జర్నలిస్టుకు గుర్తింపు ఆయా మీడియా సంస్థ ఇచ్చే ‘ఐడెంటిటీ కార్డు’ ద్వారా రావాలి. అక్రిడేషన్ లేనంత మాత్రాన వార్త రాసే హక్కును ఎవరూ కాలరాయలేరు.
అంగట్లో అక్రిడేషన్లు.. దళారీల రాజ్యమేలా?
ఒకప్పుడు అక్రిడేషన్ అంటే నిబద్ధత గల జర్నలిస్టుల వద్ద ఉండేది. కానీ నేడు పరిస్థితి తలకిందులైంది. రాజకీయ నాయకుల అనుచరులు, రియల్ ఎస్టేట్ బ్రోకర్లు, కాంట్రాక్టర్లు సైతం వేల రూపాయలు వెచ్చించి అక్రిడేషన్లు పొందుతున్నారనే ఆరోపణలు వెల్లువెత్తుతున్నాయి. మార్కెట్లో ఒక్కో కార్డుకు ₹30,000 నుండి ₹60,000 వరకు ధర పలుకుతోందనే గుసగుసలు వినిపిస్తున్నాయి. దీనివల్ల నిజాయితీగా క్షేత్రస్థాయిలో పనిచేసే చిన్న పత్రికల జర్నలిస్టులకు గుర్తింపు దక్కడం లేదు.
వాహనాలపై ‘ప్రెస్’ స్టిక్కర్లు – కొత్త వివాదం
ఇటీవల రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం జారీ చేసిన ఆజ్ఞల ప్రకారం.. కేవలం అక్రిడేషన్ కార్డు ఉన్నవారే తమ వాహనాలపై ‘ప్రెస్’ (PRESS) అని రాసుకోవాలి. ఇది అత్యంత వివాదాస్పదంగా మారింది.
- వివక్ష: వేలాది మంది జర్నలిస్టులు చిన్న మీడియా సంస్థల్లో, డిజిటల్ మీడియాలో పనిచేస్తున్నారు. వారికి ప్రభుత్వం అక్రిడేషన్లు ఇవ్వదు. ఇప్పుడు వారు ‘ప్రెస్’ అని రాసుకోకూడదు అనడం వారి వృత్తిని అవమానించడమే.
- దుర్వినియోగం: నకిలీ జర్నలిస్టులు, అసాంఘిక శక్తులు ప్రెస్ స్టిక్కర్ల చాటున అక్రమాలకు పాల్పడుతున్న మాట వాస్తవమే. కానీ దాన్ని అరికట్టడానికి అక్రిడేషన్ను లింక్ చేయడం సరైన పరిష్కారం కాదు.
- చట్టం ఏం చెబుతోంది?: మోటార్ వాహనాల చట్టం ప్రకారం అసలు ఏ హోదాను వాహనాలపై ప్రదర్శించకూడదు. మరి అక్రిడేషన్ ఉన్నవారికి మినహాయింపు ఇవ్వడం ఏ చట్టం కిందకు వస్తుంది?
కార్పొరేట్ మీడియా vs ప్రజా మీడియా
ప్రస్తుతం చలామణిలో ఉన్న 90% అక్రిడేషన్లు పెద్ద మీడియా సంస్థల చేతుల్లోనే ఉన్నాయి. ఈ సంస్థలు ఏదో ఒక రాజకీయ పార్టీకి అనుబంధంగానో లేదా హిడెన్ అజెండాతోనో నడుస్తున్నాయి. ఒక పత్రిక ఒక రంగు వేసుకుంటే, మరో పత్రిక ఇంకో పార్టీ భజన చేస్తోంది. మరి ఇలాంటి పక్షపాత మీడియాకు అన్ని రాయితీలు ఇస్తూ, నిజాన్ని నిర్భయంగా రాసే చిన్న పత్రికలను, స్వతంత్ర జర్నలిస్టులను ప్రభుత్వం ఎందుకు చిన్నచూపు చూస్తోంది?
ప్రభుత్వానికి సూచనలు: మార్పు ఎక్కడ రావాలి?
- నిబంధనల సరళీకరణ: కాలం చెల్లిన సమాచార శాఖ జీవోలను మార్చాలి. డిజిటల్ మీడియాను, యూట్యూబ్ జర్నలిజాన్ని కూడా ఒక పద్ధతి ప్రకారం గుర్తించాలి.
- నిజమైన జర్నలిస్టుల గుర్తింపు: క్షేత్రస్థాయిలో వార్తలు రాస్తున్నారా? లేదా? అనే దాన్ని బట్టి గుర్తింపు ఇవ్వాలి తప్ప, కేవలం సర్క్యులేషన్ లెక్కల ఆధారంగా కాదు.
- ఇళ్ల స్థలాల హామీ: సుప్రీంకోర్టు తీర్పులను సాకుగా చూపకుండా, జర్నలిస్టుల సంక్షేమం కోసం చిత్తశుద్ధితో పనిచేయాలి.
ముగింపు: జర్నలిజం అనేది ఒక వ్యాపారం కాదు, అదొక సామాజిక బాధ్యత. అక్రిడేషన్ ఉన్నంత మాత్రాన అందరూ జర్నలిస్టులు కాలేరు, అది లేనంత మాత్రాన కలం ఆగిపోదు. ప్రభుత్వం ఇప్పటికైనా కళ్లు తెరిచి ‘అక్రిడేషన్ భూతాన్ని’ వదిలి, వృత్తి పట్ల నిబద్ధత ఉన్న జర్నలిస్టులను గౌరవించాలి. అప్పుడే ప్రజాస్వామ్యపు నాలుగో స్తంభం పటిష్టంగా ఉంటుంది.
మానసాని కృష్ణారెడ్డి
8074124190
చీఫ్ ఎడిటర్
వాస్తవం పత్రిక
సార్ మీ వివరణ చాలా బాగుంది.