అఖిల భారత సర్వీసులైన ఐఏఎస్ (IAS), ఐపీఎస్ (IPS), ఐఎఫ్ఓఎస్ (IFoS) అధికారుల క్యాడర్ కేటాయింపు ప్రక్రియలో కేంద్ర ప్రభుత్వం చారిత్రాత్మక మార్పులు చేసింది. గత ఏడేళ్లుగా అమలులో ఉన్న ‘జోనల్’ విధానాన్ని రద్దు చేస్తూ, దాని స్థానంలో అక్షర క్రమంతో కూడిన ‘గ్రూప్’ విధానాన్ని కేంద్ర సిబ్బంది, శిక్షణ వ్యవహారాల శాఖ (DoPT) ప్రవేశపెట్టింది.
పాత జోనల్ వ్యవస్థకు స్వస్తి
2017 నుండి అమలులో ఉన్న జోనల్ విధానంలో రాష్ట్రాలను భౌగోళిక ప్రాంతాల ఆధారంగా 5 జోన్లుగా విభజించేవారు. దీనివల్ల అభ్యర్థులు తమకు నచ్చిన నిర్దిష్ట ప్రాంతాలకే (ఉదాహరణకు దక్షిణాది రాష్ట్రాలు లేదా ఉత్తరాది రాష్ట్రాలు) ప్రాధాన్యం ఇచ్చేవారు. దీనివల్ల కొన్ని రాష్ట్రాల్లో అధికారుల కొరత ఏర్పడటమే కాకుండా, జాతీయ స్థాయి సమగ్రత లోపిస్తోందన్న విమర్శలు వచ్చాయి.
కొత్త గ్రూపింగ్ విధానం
తాజా మార్పుల ప్రకారం, దేశంలోని అన్ని రాష్ట్రాలు మరియు జాయింట్ క్యాడర్లను అక్షర క్రమం (Alphabetical Order) ఆధారంగా 4 గ్రూపులుగా విభజించారు.
- గ్రూప్-1: ఏజీఎంయూటీ, ఆంధ్రప్రదేశ్, అస్సాం-మేఘాలయ, బిహార్, ఛత్తీస్గఢ్.
- గ్రూప్-2: గుజరాత్ నుండి మధ్యప్రదేశ్ వరకు 7 రాష్ట్రాలు.
- గ్రూప్-3: మహారాష్ట్ర నుండి తమిళనాడు వరకు 8 రాష్ట్రాలు.
- గ్రూప్-4: తెలంగాణ, త్రిపుర, ఉత్తరాఖండ్, ఉత్తరప్రదేశ్, పశ్చిమ బెంగాల్.
పారదర్శకత – నిష్పాక్షికత
ఈ కొత్త విధానం వెనుక ప్రధాన ఉద్దేశం పారదర్శకతను పెంచడం. అభ్యర్థుల ర్యాంకు, కేటగిరీ మరియు ఆయా రాష్ట్రాల్లో ఉన్న ఖాళీలతో పాటు, ఇప్పుడు ఈ గ్రూపుల వారీగా ప్రాధాన్యతలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటారు. దీనివల్ల ప్రతిభావంతులైన అధికారులు దేశంలోని అన్ని ప్రాంతాలకు సమానంగా విస్తరించే అవకాశం ఉంటుంది.
జాతీయ సమగ్రతే లక్ష్యం
కేంద్రం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయం వల్ల అధికారులు తమ సొంత ప్రాంతాలకు పరిమితం కాకుండా, విభిన్న భాషలు, సంస్కృతులు మరియు భౌగోళిక సవాళ్లు ఉన్న రాష్ట్రాల్లో పనిచేయాల్సి ఉంటుంది. ఇది అధికారుల పరిపాలనా దక్షతను పెంచడమే కాకుండా, “ఏక్ భారత్ – శ్రేష్ఠ భారత్” స్ఫూర్తిని బలపరుస్తుందని నిపుణులు విశ్లేషిస్తున్నారు.
ముఖ్య గమనిక: ప్రభుత్వం రాష్ట్రాలతో సంప్రదింపులు జరిపిన తర్వాతే ఈ కొత్త విధానాన్ని నోటిఫై చేసింది. ఇది పరిపాలనా వ్యవస్థలో దీర్ఘకాలిక సానుకూల మార్పులకు బాటలు వేయనుంది.